Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Aṭṭhakathā

Saṃgāyanassa pucchā-vissajjanā

Sadevakopi ce loko, āgantvā tāsayeyya maṃ;

Na me paṭibalo assa, janetuṃ bhayabheravaṃ.

Sacepi tvaṃ mahiṃ sabbaṃ, sasamuddaṃ sapabbataṃ;

Ukkhipitvā mahānāga, khipeyyāsi mamūpari;

Neva me sakkuṇeyyāsi, janetuṃ bhayabheravaṃ;

Aññadatthu tavevassa, vighāto uragādhipa.

Mā dāni kodhaṃ janayittha, ito uddhaṃ yathā pure;

Sassaghātañca mākattha, sukhakāmā hi pāṇino;

Karotha mettaṃ sattesu, vasantu manujā sukhaṃ.

Cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisāti kho bhikkhave catunnetaṃ mahābhūtānaṃ adhivacanaṃ.

Pañca vadhakā paccatthikāti kho bhikkhave pañcannetaṃ upādānakkhandhānaṃ adhivacanaṃ.

Chaṭṭho antaracaro vadhako ukkhittāsikoti kho bhikkhave nandīrāgassetaṃ adhivacanaṃ.

Suñño gāmoti kho bhikkhave channetaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ.

Corā gāmaghātakāti kho bhikkhave channetaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ adhivacanaṃ.

Mahāudakaṇṇavo kho bhikkhave catunnetaṃ oghānaṃ adhivacanaṃ.

Orimaṃ tīraṃ sāsaṅkaṃ sappaṭibhayanti kho bhikkhave sakkāyassetaṃ adhivacanaṃ.

Pārimaṃ tīraṃ khemaṃ appaṭibhayanti kho bhikkhave nibbānassetaṃ adhivacanaṃ.

Vīriyārambhassetaṃ adhivacanaṃ.

Gantvā kasmīragandhāraṃ, isi majjhantikā tadā;

Duṭṭhaṃ nāgaṃ pasādetvā, mocesi bandhanā bahū.

Punapi bhante dakkhemu saṅgati ce bhavissati.

Ajjāpi santānamayaṃ, mālaṃ ganthenti nandane;

Devaputto javo nāma, yo me mālaṃ paṭicchati.

Muhuttoviya so dibbo, idha vassāni soḷasa;

Rattindivo ca so dibbo, mānusiṃ sarado sataṃ.

Iti kammāni anventi, asaṅkheyyāpi jātiyo;

Kalyāṇaṃ yadi vā pāpaṃ, na hi kammaṃ vinassati.

Yo icche puriso hotuṃ, jāti jāti punappunaṃ;

Paradāraṃ vivajjeyya, dhotapādova kaddamaṃ.

Yā icche puriso hotuṃ, jāti jāti punappunaṃ;

Sāmikaṃ apacāyeyya, indaṃva paricārikā.

Yo icche dibbabhogañca, dibbamāyuṃ yasaṃ sukhaṃ;

Pāpāni parivajjetvā, tividhaṃ dhammamācare.

Yaṃ bhikkhave sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, tamahaṃ jānāmi tamahaṃ abhiññāsiṃ, taṃ tathāgatassa viditaṃ, taṃ tathāgato na upaṭṭhāti.

Iti kho bhikkhave tathāgato diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu tādīyeva tādī, tumhā ca pana tādimhā añño tādī uttaritaro vā paṇītataro vā natthīti vadāmi.

Suvaṇṇabhūmiṃ gantvāna, soṇuttarā mahiddhikā;

Pisāce niddhametvāna, brahmajālamadesisuṃ.

Samaṇā mayaṃ mahārāja, dhammarājassa sāvakā;

Taveva anukampāya, jambudīpā idhāgatā.

Ahaṃ buddhañca dhammañca, saṅghañca saraṇaṃ gato,

Upāsakattaṃ desesiṃ, sakyaputtassa sāsane.

Tena samayena buddho bhagavā verañjāyaṃ viharati naḷerupuci mandamūle.

Saggārohaṇasopāṇaṃ , aññaṃ sīlasamaṃ kuto;

Dvāraṃ vā pana nibbāna, nagarassa pavesane.

Alameva kātuṃ kalyāṇaṃ, dānaṃ dātuṃ yathārahaṃ;

Pāṇiṃ kāmadadaṃ disvā, ko puññaṃ nakarissati.

Dassāmannañca pānañca, vatthasenāsanāni ca;

Papañca udapānañca, dugge saṅkamanāni ca.


我来帮你翻译这段巴利文:
皈敬世尊、阿罗汉、正等正觉者
注疏
结集问答
即使整个天界世间来临威胁我，
也无法使我生起恐怖惊惧。
即使你这大龙王，
将整个大地连同海洋山岳，
举起投向我身上，
也不能使我生起恐怖惊惧；
反而只会让你这龙王自己感到烦恼。
从今以后不要再生起愤怒，如同往昔；
也不要再毁坏庄稼，因为众生都希求安乐；
对众生修习慈心，愿人类安乐而住。
诸比丘，"四条具大威力、剧毒的毒蛇"是四大种的代称。
"五个仇敌杀手"是五取蕴的代称。
"第六个持剑的内部杀手"是贪爱的代称。
"空村"是六内处的代称。
"村落劫掠者"是六外处的代称。
诸比丘，"大海洋"是四暴流的代称。
"此岸危险恐怖"是有身见的代称。
"彼岸安稳无畏"是涅槃的代称。
这是精进努力的代称。
当时仙人末阐提，
前往罽宾（今克什米尔）健陀罗（今白沙瓦），
调伏恶龙，解救众多束缚。
大德，若有因缘，我们还会再相见。
今天在欢喜园中，
他们仍在编织花环；
有名唤迅速的天子，
接受我的花环。
天界一瞬间，
此处相当十六年；
天界一昼夜，
人间百年光阴。
如是业报相随，
历经无数生世；
善业或恶业，
业果永不消失。
若男子欲求，
生生世世转生，
应当远离他人妻，
如洗净足避污泥。
若女子欲求，
生生世世转生，
应当恭敬自己夫，
如侍女恭敬帝释。
若人欲求天界享受，
天寿、名声与安乐，
应当远离诸恶业，
实践三种正法行。
诸比丘，对于包含天人、魔罗、梵天的世界，包含沙门、婆罗门、天人、人类的众生，所见、所闻、所觉、所知、所得、所寻、意所思维的一切，我皆了知通达，如来已知晓，但如来不执着。
诸比丘，如是如来对于所见、所闻、所觉、所知的诸法如实不变，我说没有任何人能比如来更殊胜、更高尚。
具大神通的索纳与乌塔拉，
前往金地（今缅甸），
驱除诸鬼魅，
宣说梵网经。
大王，我们是法王的弟子沙门，
为了怜悯你而从阎浮提（印度）来此。
我已皈依佛法僧，
在释迦子的教法中，
宣说我是优婆塞。
尔时，佛世尊住在毗兰若（今印度北方）那梨乌卢频螺（树名）曼陀树下。
通往天界的阶梯，
何处能比戒更胜；
或作为涅槃城，
进入之门。
应当行善，
随力布施，
见此施愿之手，
谁能不造福德。
布施食物饮料，
衣服卧具，
凉亭与水井，
危险处之桥梁。


Mahāaṭṭhakathañceva , mahāpaccarimevaca;

Kurundiñcāti tissopi, sīhaḷaṭṭhakathā imā;

Buddhamittoti nāmena, visutassa yasassino;

Vinayaññussa dhīrassa, sutvā therassa santike.

Upaddavākule loke, nirupaddavato ayaṃ;

Ekasaṃvacchareneva, yathā niṭṭhaṃ upāgatā;

Evaṃ sabbassa lokassa, niṭṭhaṃ dhammūpasaṃhitā;

Sīghaṃ gacchantu ārambhā, sabbepi nirupaddavā.

Ciraṭṭhitatthaṃ dhammassa, karontena mayā imaṃ;

Saddhammabahumānena, yañca puññaṃ samācitaṃ;

Sabbassa ānubhāvena, tassa sabbepi pāṇino;

Bhavantu dhammarājassa, saddhammarasasevino.

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo, kāle vassaṃ ciraṃ pajaṃ;

Tappetu devo dhammena, rājā rakkhatu mediniṃ.

Tāva tiṭṭhatu lokasmiṃ, lokanittharaṇesinaṃ;

Dassentī kulaputtānaṃ, nayaṃ sīlavisuddhiyā;

Yāva buddhoti nāmampi, suddhacittassa tādino;

Lokamhi lokajeṭṭhassa, pavattati mahesino.

Karuṇāsītalahadayaṃ , paññāpajjotavihatamohatamaṃ;

Sanarāmaralokagaruṃ, vande sugataṃ gativimuttaṃ.

Buddhopi buddhabhāvaṃ, bhāvetvā ceva sacchikatvāca;

Yaṃ upagato gatamalaṃ, vande tamanuttaraṃ dhammaṃ.

Sugatassa orasānaṃ, puttānaṃ mārasenamathanānaṃ;

Aṭṭhannampi samūhaṃ, sirasā vande ariyasaṅghaṃ.

Dīghassa dīghasuttaṅkitassa, nipuṇassa āgamavarassa;

Buddhānubuddhasaṃvaṇṇitassa, saddhāvahaguṇassa.

Sammāsambuddheneva hi tiṇṇampi piṭakānaṃ atthavaṇṇanākkamo bhāsito, yāpakiṇṇakadesanāti vuccati, tato saṃgāyanādivasena sāvakehīti ācariyā vadanti.

Atthappakāsanatthaṃ, aṭṭhakathā ādito vasisatehi;

Pañcahi yāsaṅgītā, anusaṅgītā ca pacchāpi.

Majjhe visuddhimaggā, esa catunnampi āgamānañhi;

Ṭhatvā pakāsayissati, tattha yathā bhāsitamatthaṃ;

Icceva kato tasmā, tampi gahetvāna saddhimetāya;

Aṭṭhakathāya vijānātha, dīghāgamanissitaṃ atthaṃ.

Atthānaṃ sūcanato, suvuttato savanatothasūdanato,

Suttāṇā suttasabhāgatoca, suttanti akkhātaṃ.

Sududdasaṃ sunipuṇaṃ, yatthakāmanipātinaṃ;

Cittaṃ rakkhetha medhāvī, cittaṃ guttaṃ sukhāvahaṃ.

So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite ānañjappatte ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti –

Yaṃhitaṃ bhikkhave sammāvadamāne vadeyya samantapāso mārassāti, mātugāmaṃyeva sammā vadamāno vadeyya samantapāso mārassāti.

Yo bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya ca āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodhetvā.

Iti cittakiriyavāyodhātuvipphāravasena ayaṃ kāyasammato aṭṭhisaṅghāto abhikkamati.

Karuṇā viya sattesu, paññā yassa mahesino;

Ñeyyadhammesu sabbesu, pavattittha yathāruci.

Dasāya tāya sattesu, samussāhitamānaso;

Pāṭihīrāvasānamhi, vasanto tidasālaye;

Pāricchattakamūlamhi, paṇḍukambalanāmake;

Silāsane sannisinno, ādiccova yugandhare.

Cakkavāḷasahassehi, dasāhāgamma sabbaso;

Sannisinnena devānaṃ, gaṇena parivārito;

Mātaraṃ pamukhaṃ katvā, tassā paññāya tejasā;

Abhidhammakathāmaggaṃ, devānaṃ sampavattayi.

Tassa pāde namassitvā, sambuddhassa sirīmato;

Saddhammañcassa pūjetvā, katvā saṅghassa cañjaliṃ.

Yaṃ devadevo devānaṃ, desetvā nayato puna;

Therassa sāriputtassa, samācikkhi vināyako.


我来为您翻译这段巴利文:
大注疏和大塔寺注疏，
以及俱楼陀寺注疏，这三部都是锡兰注疏；
从名为布塔密特的贤者处，
他德高望重且精通律学，我向这位长老学习。
在多灾多难的世间，此无灾无难之作，
仅用一年时间即已完成；
愿世间一切与法相关之事，
所有努力都能迅速无碍地达成。
我造此论是为正法久住，
以此恭敬正法所积累的功德，
愿凭借这一切的威力，使众生
都能品味法王正法之味。
愿正法久住，愿时雨及时，愿众生安乐，
愿天以正法滋润，愿王护佑大地。
愿正法住世间，为寻求度世者，
为善男子指明，戒行清净之道；
直至"佛陀"这名号，那清净心者，
世间至尊、大仙的名号流传不息。
我礼敬慈悲心清凉、智慧光明驱散愚痴黑暗、
人天世间所尊敬的善逝、解脱者。
佛陀证悟佛性，通过修习与实证，
到达离垢境界，我礼敬那无上法。
善逝亲生之子，降伏魔军的
八种圣者群体，我顶礼圣僧伽。
长部经中精妙深奥的经典，
佛陀及其弟子所解释的，能生信仰功德的。
正等正觉者已宣说了三藏的义理解释次第，即所谓的零散教说，诸师说此后经由结集等由诸声闻传承。
为阐明义理，最初由五百位长老
进行结集，后又再次结集。
中间的清净道论，将为四部圣典
如实阐释其中所说的义理；
因此造此论，当取彼论与此
注疏一起理解长部经典的含义。
因为指示义理，善说，听闻，及除障，
保护经典，与经相应，故称为"经"。
难见极微妙，随欲而流转的
心，智者应防护，护心能得乐。
如是心专注、清净、明净、无垢、离随烦恼、柔软、适业、安住、不动时，他引导、倾向于智见—
诸比丘，若正确而言"魔罗的全面罗网"者，则应正确地说"女人即是魔罗的全面罗网"。
比丘于日间经行、静坐，从诸障碍法中净化其心。
如是依心所生风界的扩散力，此被认为是身体的骨架得以前进。
大仙对众生的慈悲，
如同其智慧一般，
于一切所知法中，
随意而转起。
以此对众生的悲悯，
激发其意愿，
在神变之后，
住于三十三天；
在昼度树下
名为黄色石的
宝座上安坐，
如日照双峰。
从千个世界
十方齐聚来，
诸天众环绕
安坐其周围；
以母亲为首，
凭借她的智慧威力，
为诸天开演
阿毗达摩之道。
礼敬具吉祥佛陀之足，
供养其正法，
向僧伽合掌。
天中之天为诸天，
如理开示后，
导师又为
舍利弗长老宣说。


Anotattadahe katvā, upaṭṭhānaṃ mahesino;

Yañca sutvāna so thero, āharitvā mahītalaṃ.

Bhikkhūnaṃ parirudāhāsi, iti bhikkhūhi dhārito;

Saṅgītikāle saṃṅgīto, vedehamuninā puna.

Yaṃ karomasi brahmuno, samaṃ devehi mārisa;

Tadajja tuyhaṃ kassāma, handa sāmaṃ karoma te.

Atthaṃ pakāsayissāmi, āgamaṭṭhakathāsupi;

Gahetabbaṃ gahetvāna, tosayanto vicakkhaṇe.

Itime bhāsamānassa, abhidhammakathaṃ imaṃ;

Avikkhittā nisāmetha, dullabhāhiayaṃkathā.

Etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.

Cakkhuṃ cāvuso paṭicca rūpeca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṃ vedeti, taṃ sañjānāti. Yaṃ sañjānāti, taṃ vitakketi, yaṃ vitakketi, taṃ papañceti, yaṃ papañceti, tato nidānaṃ purisaṃ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu cakkhuviññeyyasu rūpesu –

Purimā bhikkhave koṭi na paññāyati avijjāya.

Attheva gambhīragataṃ sudubbudhaṃ,

Sayaṃ abhiññāya sahetusambhavaṃ;

Yathānupubbaṃ nikhilena desitaṃ,

Mahesinā rūpagataṃva passati.

Abhikkamissāmi paṭikkamissāmīti hi cittaṃ uppajjamānaṃ rūpaṃ samuṭṭhāpeti.

Na antalikkhena na samuddamajjhe,

Na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa;

Na vijjate so jagatippadeso,

Yatthaṭṭhito mucceyya pāpakammā.

Yaṃ pattaṃ kusalaṃ tassa, ānubhāvena pāṇino;

Sabbe saddhammarājassa, ñatvā dhammaṃ sukhāvahaṃ;

Pāpuṇantu visuddhāya, sukhāya paṭipattiyā;

Asokamanupāyāsaṃ, nibbānasukhamuttamaṃ.

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo, dhamme hontu sagāravā;

Sabbepi sattā kālena, sammā devo pavassatu;

Yathā rakkhiṃsu porāṇā, surājāno tathevimaṃ;

Rājā rakkhatu dhammena, attanova pajaṃpajaṃ.

Tāva tiṭṭhatu lokasmiṃ, lokanittharaṇesinaṃ;

Dassentī kulaputtānaṃ, nayaṃ paññāvisuddhiyā;

Yāva buddhoti nāmampi, suddhacittassa tādino;

Lokamhi lokajeṭṭhassa, pavattati mahesino.

Dutiyasannipāta

Mahāpadānasutta aṭṭhakathā

Pucchā – aṭṭhakathā saṃgītiyā āvuso paṭhame sannipāte sakalā ca vinayasaṃvaṇṇanā dīghanikāye ca sīlakkhandhavaggavaṇṇanā abhidhamme ca dhammasaṅgahasaṃvaṇṇanā saṃgītā therehi chaṭṭhasaṃgītikārehi. Idāni pana dutiye sannipāte dīghanikāye mahāvaggavaṇṇanāto paṭṭhāya tadavasesānaṃ yathāvavatthitasaṃvaṇṇanānaṃ saṃgāyanokāso anuppatto. Tasmā imissā dutiyasannipātasaṃgītiyā pubbakiccavasena yathānuppattāya mahāvagge mahāpadānasuttasaṃvaṇṇanāya pucchāvissajjanaṃ kātuṃ samārabhāma. Mahāpadānasuttassa āvuso nidāne pariyāpannassa ‘‘karerikuṭikāya’’ntipadassa attho kathaṃ aṭṭhakathācariyena kathito.

Vissajjanā – mahāpadānasuttassa bhante nidāne pariyāpannassa karerikuṭikāyantipadassa attho ‘‘karerikuṭikāya’’nti karerīti varuṇarukkhassa nāmaṃ. Karerimaṇḍapo tassā kuṭikāya dvāre ṭhito, tasmā karerikuṭikāti vuccati. Yathā kosambarukkhassa dvāreṭhitattā kosambakuṭikāti evamādinā bhante aṭṭhakathācariyena kathito.

Karerikuṭikāyanti karerīti varuṇarukkhassa nāmaṃ.

Karerimaṇḍapo tassā kuṭikāya dvāre ṭhito, tasmā karerikuṭikāti vuccati. Yathā kosambarukkhassa dvāre ṭhitattā ekāsambakuṭikāti.


我来为您直译这些巴利文：
没有获得(佛法)时，去侍奉大圣贤；
那位长老听闻后，来到地面。
比丘们悲痛地哭泣，被比丘们如此记住；
结集时再次结集，由毗提诃牟尼。
我们为梵天所做，与诸天一起，尊者；
今日我们为你做，来吧让我们亲自为你做。
我将解释义理，在经典义疏中；
取其应当取者，使明智者欢喜。
当我说这些，关于阿毗达摩之谈；
请专心谛听，此说实难得闻。
在此这些恶不善法完全止息。
诸友，缘眼和色生起眼识，三者和合触，以触为缘生受，所感受的即认知之，所认知的即寻思之，所寻思的即戏论之，所戏论的即由此因缘，戏论想行扰乱此人，对于过去未来现在眼所识之色 -
诸比丘，无明之前际不可得。
实有甚深难知者，
自证知因缘生起；
如次第完全宣说，
大圣见色如实性。
"我将前进将后退"如是心生起引发色。
非于虚空非海中，
非入山岩洞穴中；
世间找不到此处，
立于其处脱恶业。
以其所得善业之，众生威力所致；
皆因正法之王者，知晓带来安乐法；
为得清净而修行，获得安乐之道果；
无忧无恼无烦恼，至上涅槃之安乐。
愿正法久住世间，愿众生恭敬于法；
愿一切众生适时，天降适量之雨水；
如古昔贤明君王，如是守护此正法；
愿君王以法护持，如护自己之子民。
愿住世间如是久，为度脱诸世间者；
为诸善男子开示，智慧清净之道路；
乃至"佛陀"此名号，清净心者如是称；
世间最上大圣者，于世间中转法轮。
第二结集
大本经注疏
问 - 友，在第一次结集时，诸长老结集了全部律藏注释、长部戒蕴篇注释和阿毗达摩法聚论注释。现在在第二次结集中，从长部大品注释开始，轮到结集其余的注释。因此，作为第二次结集的前行，我们开始就依次出现的大品中大本经注释进行问答。友，在大本经序分中出现的"karerikuṭikāya"(伽梨迦精舍)一词，注疏师是如何解释其义的？
答 - 尊者，在大本经序分中出现的"karerikuṭikāya"一词，注疏师解释说："karerikuṭikāya"中的"kareri"是varuṇa树的名称。因为有kareri树亭在该精舍门前，所以称为kareri精舍。就像因为有kosamba树在门前而称为kosamba精舍一样。
"伽梨迦精舍"即"kareri"是varuṇa树的名称。
因为有kareri树亭在该精舍门前，所以称为kareri精舍。就像因为有kosamba树在门前而称为kosamba精舍。


Antojetavane kira karerikuṭi kosambakuṭi gandhakuṭi salaḷāgāranti cattāri mahāgehāni –

Ekekaṃ satasahassapariccāgena nipphannaṃ.

Tesu salaḷāgāraṃ raññā pasenadinā kāritaṃ.

Pubbenivāsa

Pucchā – tattheva āvuso nidāne pubbenivāsapaṭisaṃyuttā dhammīkathā udapādītivacanassa attho kathaṃ aṭṭhakathācariyena kathito.

Vissajjanā – tattheva bhante nidāne pubbenivāsapaṭisaṃyuttā dhammīkathā udapādīti vacanassa attho pubbenivāsapaṭisaṃyuttāti ekampijātiṃ dvepi jātiyoti evaṃ nibaddhena pubbenivuṭṭhakhandhasantānasaṅkhātena pubbenivāsena saddhiṃ yojetvā pavattitā. Dhammīti dhammasaṃyuttā. Udapādīti aho acchariyaṃ dasabalassa pubbenivāsañāṇaṃ. Pubbenivāsaṃ nāma ke anussaranti ke nānussarantīti diṭṭhiyā anussaranti, sāvakā sa paccekabuddhā ca buddhā ca anussaranti. Kataradiṭṭhiyo anussaranti. Ye aggapattā kammavādino tepi cattālīsaṃyeva kappe anussaranti, na tato paranti evamādinā bhante aṭṭhakathācariyena kathito.

Pubbenivāsapaṭisaṃyuttāti ekampi jātiṃ dvepi jātiyoti evaṃ nibaddhena pubbenivuṭṭhakhandhasantānasaṅkhātena pubbenivāsena saddhiṃ yojetvā pavattitā.

Kappaparicchedavāra

Pucchā – tasmiṃ āvuso mahāpadānasutte uddesavāre navasu paricchedavāresu paṭhame kappaparicchedavāre bhaddakappeti padassa attho aṭṭhakathācariyena kathaṃ kathito.

Vissajjanā – tasmiṃ bhante mahāpadānasutte uddesavāre navasu paricchedavāresu paṭhame kappaparicchedavāre bhaddakappeti padassa attho bhaddakappeti pañcabuddhuppādapaṭimaṇḍitattā sundarakappe sārakappeti bhagavā imaṃ kappaṃ thomento evamāha. Yato paṭṭhāya kira amhākaṃ bhagavā abhinīhāro kato, ekasmiṃ antare ekasmimpi kappe pañcabuddhā nibbattā nāma natthīti evamādinā bhante aṭṭhakathācariyena kathito.

Vipassissa bhikkhave bhagavato ito so bhikkhave chanavutikappe yaṃ vipassī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho loke udapādi –

Saddakappeti pañcabuddhuppādapaṭimaṇḍitattā sundarakappe sārakappeti bhagavā imaṃ kappaṃ thomento evamāha –

‘‘Yato paṭṭhāya kira amhākaṃ bhagavatābhinīhāro kato, etasmiṃ antare ekasmimpi kappe pañcabuddhā nibbattā nāma natthi’’ –

Āyuparicchedavāra

Pucchā – catutthe panāvuso āyuparicchedavāre appaṃ vā bhiyyoti etesaṃ padānaṃ attho kathaṃ aṭṭhakathācariyena kathito.

Vissajjanā – catutthe pana bhante āyuparicchedavāre appaṃ vā bhiyyoti etesaṃ padānaṃ attho ‘‘appaṃ vā bhiyyoti vassasatato vā upari appaṃ, aññaṃ vassasataṃ apatvā vīsaṃ vā tiṃsaṃ vā cattālīsaṃ vā paṇṇāsaṃ vā saṭṭhi vā vassāni jīvati. Evaṃ dīghāyuko pana atidullabho, asuko kira evaṃ ciraṃ jīvatīti tattha tattha gantvā daṭṭhabbo hotī’’ti evamādinā bhante tattha aṭṭhakathācariyena kathito.

Mayhaṃ bhikkhave etarahi appakaṃ āyuppamāṇaṃ parittaṃ lahukaṃ yo ciraṃ jīvati so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo.

Appaṃ vā bhiyyoti vassasatato vā upari appaṃ, ayyaṃ vassasataṃ apatvā vīsaṃ vā tiṃsaṃ vā cattālīsaṃvā vā paṇṇāsaṃ vā saṭṭhi vā vassāni jīvati–

Upaṭṭhākaparicchedavāra

Pucchā – aṭṭhame panāvuso upaṭṭhākaparicchedavāre ānandotipade kathaṃ aṭṭhakathācariyena vaṇṇito.


我来为您直译这些巴利文：
据说，在祇园精舍内有四大建筑：伽梨迦精舍、拘睒弥精舍、香室和娑罗树堂。
每一座都耗费十万（钱）建成。
其中娑罗树堂是波斯匿王所建。
前世住处
问 - 友，在该序分中"关于宿住的法谈生起"这句话，注疏师是如何解释其义的？
答 - 尊者，在该序分中"关于宿住的法谈生起"这句话，"关于宿住"即与一生、二生等如是相连的、所谓前世住处蕴相续有关。"法"即与法相应。"生起"即啊，稀有啊，十力者的宿住智。所谓宿住，谁能忆念、谁不能忆念？外道能忆念，声闻、辟支佛和佛陀能忆念。什么样的外道能忆念？那些达到最高境界的业论者也只能忆念四十劫，不能超过那之前。注疏师如是等解释。
"关于宿住"即与一生、二生等如是相连的、所谓前世住处蕴相续有关。
劫数分别品
问 - 友，在该《大本经》总说品中九个分别品的第一劫数分别品中，"贤劫"一词注疏师是如何解释的？
答 - 尊者，在该《大本经》总说品中九个分别品的第一劫数分别品中，"贤劫"一词，注疏师解释为：因为有五佛出世庄严故为善劫、实劫，世尊称赞此劫而如是说。据说，从我们的世尊发愿以来，在任何一个中间劫中都未曾有五佛出世。注疏师如是等解释。
诸比丘，毗婆尸世尊距今九十六劫时，毗婆尸世尊、阿罗汉、正等正觉者出现于世 -
因为有五佛出世庄严故为善劫、实劫，世尊称赞此劫而如是说 -
"据说，从我们的世尊发愿以来，在任何一个中间劫中都未曾有五佛出世" -
寿量分别品
问 - 友，在第四寿量分别品中，"或多或少"这些词，注疏师是如何解释的？
答 - 尊者，在第四寿量分别品中，"或多或少"这些词，注疏师解释为："或多或少即超过百岁为少，未满百岁者活二十年、三十年、四十年、五十年或六十年。如是长寿者极为稀有，要去各处看'某某活那么久'。"注疏师如是等解释。
诸比丘，我现在寿量短少微小轻促，若长寿者不过百年或稍多。
"或多或少即超过百岁为少，未满百岁者活二十年、三十年、四十年、五十年或六十年" -
侍者分别品
问 - 友，在第八侍者分别品中，对于"阿难"这个词，注疏师是如何解释的？


Vissajjanā – aṭṭhame pana bhante upaṭṭhākaparicchede pana ānandoti nibaddhupaṭṭhākabhāvaṃ sandhāya vuttanti evamādinā bhante aṭṭhakathācariyena vaṇṇito.

Mayhaṃ bhikkhave etarahi ānando nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko–

Bhagavatohi paṭhamabodhiyaṃ anibaddhā upaṭṭhākā ahesuṃ.

Ekadā nāgasamālo pattacīvaraṃ gahetvā vicari.

Idameva te kāraṇaṃ sallakkhetvā nivārayimha.

Ekacce bhikkhū iminā maggena gacchāmāti vutte aññena gacchanti.

Uṭṭhehi āvuso ānanda, uṭṭhehi āvuso ānanda.

Kaṃ panettha ānanda ādīnavaṃ passasi.

Kaṃ panettha ānanda ānisaṃsaṃ passasi.

Samavattakkhandho atulo, suppabuddho ca uttaro;

Sattavāho vijitaseno, rāhulo bhavati sattamo –

Sutanā sabbakāmāca, sucittā atha rocinī;

Rucaggatī sunandāca, bimbā bhavati sattamā.

Anekajātisaṃsāraṃ , sandhāvissaṃ anibbisaṃ;

Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ;

Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi.

Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ;

Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā.

Ayoghanahatasseva , jalato jātavedaso;

Anupubbūpasantassa, yathā na ñāñate gati;

Evaṃ sammāvimuttānaṃ, kāmabandhoghatārinaṃ;

Paññāpetuṃ gati natthi, pattānaṃ acalaṃ sukhaṃ.

Na pana bhagavā milakkhusadiso hoti nāpi āmuttamaṇikuṇḍalo.

Te pana attano samānasaṇṭhānameva passanti.

Na kho ānanda ettāvatā tathāgato sakkato vā hoti garukato vā mānito vā pūjito vā apacito vā.

Kasmā pana bhagavā aññattha ekaṃ umāpupphamattampi gahetvā buddha guṇe āvajjetvā katāya pūjāya buddhañāṇenāpi aparicchinnaṃ vipākaṃ vaṇṇetvā–

Yo kho ānanda bhikkhu vā bhikkhunī vā upāsako vā upāsikā vā dhammānudhammappaṭipanno viharati sāmīcippaṭipanno anudhammacārī so tathā gataṃ sakkaroti garukaroti māneti pūjeti apaciyati paramāya –

Siyā kho panānanda tumhākaṃ evamassa ‘atītasatthukaṃ pāvacanaṃ, natthi no satthā’ti.

Na kho panetaṃ ānanda evaṃ daṭṭhabbaṃ.

Dhammopi desito ceva paññattoca, vinayopi desito ceva paññatto ca–

Assosi kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavā kira kusinārāyaṃ parinibbutoti.

Satthā nāma parinibbuto, na so sakkā puna āharituṃ, pothujjanikasaddhāya pana amhākaṃ raññā sadiso natthi, sace esa imināva niyāmena suṇissati, hadayamassa phalissati. Rājā kho pana amhehi anurakkhitabboti.

Deva amhehi supinako diṭṭho, tassa paṭighātatthaṃ tumhehi dukūladupaṭṭaṃ nivāsetvā yathā nāsāpuṭamattaṃ paññāyati, evaṃ catumadhuradoṇiyā nipajjituṃ vaṭṭatīti.

Deva maraṇato muccanakasatto nāma natthi, amhākaṃ āyuvaḍḍhano cetiyaṭṭhānaṃ puññakkhettaṃ abhisekasiñcako so bhagavā satthā kusinārāya parinibbutoti.

Bhagavā sabbaññu nanu imasmiṃ ṭhāne nisīditvā dhammaṃ desayittha, sokasallaṃ me vinodayittha, tumhe mayhaṃ sokasallaṃ nīharittha, ahaṃ tumhākaṃ saraṇaṃ gato, idāni pana me paṭivacanampi na detha bhagavāti.

Nanu bhagavā ahaṃ aññadā evarūpe kāle tumhe mahābhikkhu saṅghaparivārā jambudīpatale cārikaṃ carathāti suṇomi.

Mama parideviteneva na sijjhati, dasabalassa dhātuyo āharāpessāmīti evaṃ assosi.


我来为您直译这些巴利文：
答 - 尊者，在第八侍者分别品中，"阿难"一词，注疏师解释为：这是指固定侍者的身份而说，如是等解释。
诸比丘，现在有一位名叫阿难的比丘是我的侍者，是最上首的侍者。
因为世尊在初觉悟时没有固定的侍者。
一时那伽沙马罗拿着钵衣游行。
看见了这个原因后我们就制止了。
某些比丘说"我们走这条路"时却走另一条路。
起来吧，友阿难，起来吧，友阿难。
阿难，你在此见到什么过患？
阿难，你在此见到什么利益？
平肩无比者，善觉及最上，
引导者胜军，罗睺罗为第七。
须达那一切欲，善心又乐心，
最胜光善欢，宾婆为第七。
我于多生轮回，流转寻不得，
寻找造屋者，一再受生苦。
造屋者已见汝，不复再造屋，
汝所有椽桷，今已悉破坏，
心已至无为，得达爱尽灭。
如锤击炽热，渐渐而冷却，
其所至方所，已不复可知。
如是正解脱，度欲缚暴流，
已达不动乐，去处不可说。
世尊既不像野蛮人，也不像戴着耳环的人。
他们只看到与自己相同形状的。
阿难，如是程度不足以说如来受到恭敬、尊重、尊敬、供养、崇敬。
为什么世尊在别处说，取一朵乌摩花后，忆念佛功德而作供养，即使以佛智也不能限量其果报。
阿难，若比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷依法而住、正行而住、随法而行者，此人以最上方式恭敬、尊重、尊敬、供养、崇敬如来。
阿难，你们或许会这样想："教法是属于已逝师尊的，我们没有导师"。
阿难，但不应如此看待。
法已宣说并制定，律已宣说并制定。
摩揭陀国阿阇世王韦提希子闻世尊于拘尸那罗（现今印度北方邦）般涅槃。
导师已般涅槃，无法再使其返回。但在凡夫信仰方面没有人能比得上我们的国王。如果他就这样听到，他的心会破碎。国王是我们应当保护的。
大王，我们见到了梦兆。为了对治此事，你应穿着细麻布衣，使鼻端都不露出，躺在四种蜜的槽中为宜。
大王，没有众生能免于死亡。我们的寿命增长者、塔庙处、福田、灌顶者、那位世尊导师已在拘尸那罗般涅槃。
世尊是一切知者，不是在此处坐着说法、为我拔除忧箭吗？你们为我拔出忧箭，我归依你们，现在你们连回应都不给我，世尊啊！
世尊，我不是在其他时候常听说你与大比丘僧团一起在阎浮提游行吗？
仅凭我的悲叹是无济于事的，我要去迎请十力者的舍利，如是听闻。


Sace dassanti, sundaraṃ. No ce dassanti, āharaṇupāyena āharissāmīti caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā sayampi nikkhantoyeva.

Yathā ca ajātasattu, evaṃ licchavī ādayopi.

Amhākaṃ dhātuyo vā dentu, yuddhaṃ vāti kusinārānagaraṃ parivāretvā ṭhite etaṃ bhagavā amhākaṃ gāmakkhettehi paṭivacanaṃ avocuṃ.

Na mayaṃ satthu sāsanaṃ pahiṇimha, nāpi gantvā ānayimha. Satthā pana sayameva āgantvā sāsanaṃ pesetvā amhe pakkosāpesi. Tumhepi kho pana yaṃ tumhākaṃ gāmakkhette ratanaṃ uppajjati. Na taṃ amhākaṃ detha. Sadevake ca loke buddharatanasamaṃ ratanaṃ nāma natthi , evarūpaṃ uttamaratanaṃ labhitvā mayaṃ nadassāma, na kho pana tumhehiyeva mātuthanato khīraṃ pītaṃ. Amhehipi mātuthanato khīraṃ pītaṃ, na tumheyeva purisā, amhepi purisā. Hotūti aññamaññaṃ ahaṃkāraṃ katvā sāsanapaṭisāsanaṃ pesenti. Aññamaññaṃ mānagajjitaṃ gajjanti.

Ete rājāno bhagavato parinibbutaṭṭhāne vivādaṃ karonti, na kho panetaṃ patirūpaṃ, alaṃ iminā kalahena, vūpasamessāmi nanti.

Ācariyassa viya bho saddo, ācariyassa viya bho saddoti sabbe niravā ahesuṃ.

(1)

Suṇantu bhonto mama ekavācaṃ,

Amhāka buddho ahu khantivādo;

Nahi sādhuyaṃ uttamapuggalassa,

Sarīrabhāge siyā sampahāro.

(2)

Sabbeva bhonto sahitā samaggā,

Sammodamānā karomaṭṭhabhāge;

Vitthārikā hontu, disāsu thūpā;

Bahū janā cakkhumato pasannā.

Na hi sādhukaṃ uttamapuggalassa, sarīrabhāge siyā sampahāroti na hi sādhuyanti na hi sādhu ayaṃ –

Bhagavā sabbasu pubbe mayaṃ tumhākaṃ dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇapaṭimaṇḍitaṃ chabbaṇṇabuddharasmikhacitaṃ asītianubyañjanasamujjalitasobhaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ sarīraṃ addasāma, idāni pana suvaṇṇavaṇṇāva dhātuyo avasiṭṭhā jātā, nayuttamidaṃ bhagavā tumhākanti parideviṃsu.

Kena nu kho sadevakassa lokassa kaṅkhacchedanatthāya catusaccakathāya paccayabhūtā bhagavato dakkhiṇadāṭhā gahitāti olokento brāhmaṇena gahitāti disvā brāhmaṇopi daṭhāya anucchavikaṃ sakkāraṃ nasakkhissati gaṇhāmi natthi veṭṭhantarato gahetvā suvaṇṇacaṅkoṭake ṭhapetvā devalokaṃ netvā cūḷāmaṇicetiye patiṭṭhapesi –

Rājagahe bhagavato sarīrānaṃ thūpañca mahañca akāsi.

Samaṇassa gotamassa parinibbutakālato paṭṭhāya balakkārena sādhukīḷitāya upaddutumha, sabbe no kammantā naṭṭhāti.

Mahājano manaṃ padosetvā apāye nibbattīti disvā sakkaṃ devarājānaṃ dhātuāharaṇūpāyaṃ kāressāmāti tassa santikaṃ gantvā tamatthaṃ ārocetvā dhātuāharaṇūpāyaṃ karomi mahārājāti āhaṃsu.

Bhante puthujjano nāma ajātasattunā samo saddho nāma natthi, na so mama vacanaṃ karissati, apica kho māravibhiṃ sakasadisaṃ vibhiṃsakaṃ dassessāmi mahāsaddaṃ sāvessāmi yakkhagāhakakhipitakaarocake karissāmi, tumhe amanussā mahārāja kupitā dhātuyo āharāpethāti vadeyyātha, evaṃ so āharāpessatīti–

Mahārāja amanussā kupitā, dhātuyo āharāpehīti bhaṇiṃsu.

Na tāva bhante mayhaṃ cittaṃ tussati, evaṃ santepi āharantūti āha.

Mahārāja ekaṃ dhātunidhānaṃ kātuṃ vaṭṭatīti āha.

Anāgate laṅkādīpe mahāvihāre mahācetiyamhi nidahissanti.

Mahāsāvaka cetī

Imasmiṃ ṭhāne yo pāsāṇo atthi, so antaradhāyatu, paṃsu suvisuddhā hotu, udakaṃ mā uṭṭhahatūti adhiṭṭhāsi.


我来为您直译这些巴利文：
如果他们给予，很好。如果不给予，我将以强取的方法取得，于是整顿四支军队自己也出发了。
如阿阇世王，诸离车等人也是如此。
"要么给我们舍利，要么开战"，他们包围拘尸那罗城时，世尊说"这是我们的领地"作为回应。
我们没有派遣导师的教令，也没有去请他来。但导师自己来了，发送教令召唤我们。而你们的领地中生出的珍宝，你们不给我们。在天人世界中没有比佛宝更珍贵的宝物，获得如此殊胜的珍宝我们不会给予。不只是你们吸过母乳，我们也吸过母乳；不只是你们是男子，我们也是男子。就这样互相表示自我，互相派遣教令和回应。互相发出傲慢的咆哮。
这些国王在世尊般涅槃处争执，这实在不适当，够了这争吵，我要平息它。
"听起来像老师的声音，听起来像老师的声音"，大家都安静下来。
(1)
诸位请听我一言，
我等佛陀说忍辱；
最上人之身体分，
发生冲突实不宜。
(2)
诸位皆当同心合，
欢喜分作八份分；
建塔遍布诸方向，
众多信众得明眼。
"最上人之身体分，发生冲突实不宜"即不好呀不好 -
世尊，从前我们见到你具有三十二大人相庄严、六色佛光交错、八十种随好庄严光辉的金色身体，现在只剩下金色舍利，世尊这对你来说不适当啊！他们如是悲叹。
为了断除天人世界的疑惑，作为四圣谛说法的因缘，世尊的右牙齿被谁取走了？观察后看到被婆罗门取走，但婆罗门不能对牙齿作适当的供养，我将取走。没有从中间取走，放在金盒中，带到天界安置在宝冠塔中。
在王舍城为世尊的舍利建大塔。
从沙门乔达摩般涅槃时起，我们被强迫参加庆祝活动受到骚扰，我们所有的工作都毁了。
看到大众心生恶念投生恶趣，想"我要让帝释天王安排取舍利的方法"，于是去他那里报告此事，说"大王，我要安排取舍利的方法"。
尊者，没有凡夫能比阿阇世王更有信心，他不会听我的话，但是我会显现像魔罗一样的可怕形象，发出大声，使人魔附、发狂、生病，你们说"大王，非人发怒了，请取回舍利"，这样他就会取回。
大王，非人发怒了，请取回舍利！他们说道。
尊者，我的心还不满意，即便如此也让他们取回吧。他说。
大王，应当建一舍利藏。他说。
未来将在兰卡岛大寺的大塔中安置。
大声闻塔
在此处，愿有的石头消失，愿土地极其清净，愿水不涌出，他如是决意。


Idha rājā kiṃ kāretīti pucchantānampi mahāsāvakānaṃ cetiyānīti vadanti.

Mālā mā milāyantu, gandhā mā vinassantu, dīpā mā vijjhāyantūti adhiṭṭhahitvā suvaṇṇapaṭṭe akkharāni chindāpesi –

Anāgate piyadoso nāma kumāro chattaṃ ussāpetvā asoko dhammarājā bhavissati, so imā dhātuyo vitthārikā karissatīti.

Anāgate daliddarājā imaṃ maṇiṃ gahetvā dhātūnaṃ sakkāraṃ karotūti akkharaṃ chindāpesi.

Tāta ajātasattunā dhātunidhānaṃ kataṃ, ettha ārakkhaṃ paṭṭhapehīti pahiṇi.

Parikkhīṇodāni me āyūti aññāsi.

Yesañca devaputtānaṃ maraṇanimittāni āvi bhavanti.

Nassati vata bho me ayaṃ sampattīti bhayābhibhūto ahosi.

Atthi nu kho koci samaṇo vā brāhmaṇo vā lokapitā maho mahābrahmāvā, yo me hadayanissitaṃ sokasallaṃ samuddharitvā imaṃ sampattiṃ thāvaraṃ kareyyāti olokento kañci adisvā puna addasa mādisānaṃ satasahassānampi uppannaṃ sokasallaṃ sammāsambuddho uddharituṃ paṭibaloti.

Aparipakkaṃ tāvassa ñāṇaṃ, katipāhaṃ pana atikkamitvā mayi indasālaguhāyaṃ viharante pañca pubbanimittāni disvā maraṇabhayabhīto dvīsu devalokesu devatāhi saddhiṃ upasaṅkamitvā cuddasa pañhe pucchitvā upekkhāpañhavissajjanāvasāne asītiyā devatāsahassehi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhahissatīti cintetvā okāsaṃ nākāsi.

Mama pubbepi ekakassa gatattā satthārā okāso nakato, addhā me natthi maggaphalassa upanissayo, ekassa pana upanissaye sati cakkavāḷapariyantāyapi parisāya bhagavā dhammaṃ desetiyeva. Avassaṃ kho pana dvīsu devalokesu kassaci devassa upanissayo bhavissati, taṃ sandhāya satthā dammaṃ desessati. Taṃ sutvā ahampi attano domanassaṃ vūpasamessāmīti.

Dvīsu devalokesu devatā gahetvā dhurena paharantassa viya satthāraṃ upasaṅkamituṃ nayuttaṃ, ayaṃpana pañcasikho dasabalassa upaṭṭhāko vallabho icchiticchitakkhaṇe gantvā pañhaṃ pucchitvā dhammaṃ suṇāti, imaṃ purato pesetvā okāsaṃ kāretvā iminā katokāse upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchissāmīti okāsakaraṇatthaṃ āmantesi.

Evaṃ mahārāja hotu, bhaddaṃ tava yo tvaṃ maṃ ehi mārisa uyyāna kīḷādīni vā naṭasamajjādīni vā dassanāya gacchāmāti avatvā buddhaṃ passissāma dhammaṃ sossāmāti vadasīti daḷhataraṃ upatthambhento devānamindassa vacanaṃ paṭissutvā anucariyaṃ sahacaraṇaṃ ekato gamanaṃ upāgami.

Vande te pitaraṃ bhadde, timbaruṃ sūriyavacchase;

Yena jātāsi kalyāṇī, ānandajananī mama.

Evaṃ vutte bhagavā pañcasikhaṃ gandhabbadevaputtaṃ etadavoca. Saṃsandati kho te pañcasikha tantissaro gītassarena gītassaro ca tantissarena, naca pana te pañcasikha tantissaro gītassaraṃ ativattati gītassaro ca tantissaraṃ. Kadā saṃyūḷhā pana te pañcasikha vmi gāthā buddhūpasañhitā dhammūpasañhitā saṃyūpasañhitā arahantūpasañhitā kāmūpasañhitāti –

Bhagavatā pañcasikhassa okāso nakatoti devatā gahetvā tatova paṭinivatteyya. Tato mahājāniyo bhaveyya, vaṇṇe pana kathite kato bhagavatā pañcasikhassa okāsoti devatāhi saddhiṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchitvā vissajjanāvasāne asītiyā devatāsahassehi saddhiṃ sotāpattiphale patiṭṭhahissatīti ñatvā vaṇṇaṃ kathesi.


我来为您直译这些巴利文：
在这里，对那些问"国王建造什么"的人说"是大声闻的塔"。
"愿花不凋谢，愿香不消失，愿灯不熄灭"，如是决意后让人在金板上刻下文字：
"未来将有一位名叫爱敌的王子登基，成为阿育法王，他将使这些舍利广布。"
"未来贫穷的国王取得这颗宝珠后将供养舍利"，让人刻下这些文字。
"儿子，阿阇世王已建舍利藏，在此设置守卫"，他派人传达。
"我的寿命现在已尽"，他知道了。
那些天子的死亡征兆显现。
"啊，我的这些财富要消失了"，他被恐惧所压倒。
"是否有任何沙门、婆罗门、世间父或大梵天能拔除我心中的忧箭，使这些财富稳固？"环顾四周却看不到任何人，又想到"只有正等正觉者能拔除像我这样的十万人生起的忧箭"。
"他的智慧尚未成熟，但过几天后，当我住在因陀罗沙罗窟时，他见到五种预兆后因死亡恐惧，与两个天界的天神一起前来，问十四个问题，在解答舍心问题之末，将与八万天神一起证得预流果"，如是思考后不给予机会。
"因为我以前独自前往时导师没有给予机会，必定是我没有道果的因缘。但若一人有因缘，即使对遍及轮围的会众世尊也一定会说法。两个天界中必定有某位天神有因缘，导师将为他说法。听了那个我也能平息自己的忧恼"。
带着两个天界的天神像用肩膀撞击般接近导师是不适当的。但这个五髻是十力者的侍者，是宠信者，在任何想要的时候都可以去问问题听法。让他在前面先去，请求机会，在他获得的机会中我去问问题。为了请求机会他召唤他。
"大王，就这样吧，你真好，你没有说'来吧尊者，我们去看园林游戏或舞蹈集会'，而是说'我们去见佛陀听法'"。更加坚定地支持帝释天王的话，同意一起前往。
日光女啊我礼敬，你那善美的父亲，
帝波卢天乐神王，生育你这我喜乐。
如是说已，世尊对五髻乾闼婆天子如是说："五髻啊，你的琴声与歌声相应，歌声与琴声相应，你的琵琶声不超过歌声，歌声也不超过琵琶声。五髻啊，你这些偈颂是何时创作的？是否与佛陀有关、与法有关、与僧有关、与阿罗汉有关、与欲有关？"
"世尊没有给予五髻机会"，天神们会从那里回去。那将造成大损失。但在述说赞叹后，"世尊已给予五髻机会"，他将与天神们一起前来问问题，在解答之末将与八万天神一起证得预流果。知道这点后就述说赞叹。


Atha kho bhagavā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca ‘‘acchariyamidaṃ āyasmato kosiyassa, abbhutamidaṃ āyasmato kosiyassa tāva bahukiccassa bahukaraṇīyassa yadidaṃ idhāgamana’’nti.

Cirapaṭikāhaṃ bhante bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo, api ca devānaṃ tāvatiṃsānaṃ kehici kehici kiccakaraṇīyehi byāvaṭo, evāhaṃ nāsakkhiṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ.

Te ‘‘tava santakā, mama santakā’’ti nicchetuṃ asakkontā aḍḍaṃ karonti, sakkaṃ devarājānaṃ pucchanti, so ‘‘yassa vimānaṃ āsannataraṃ, tassa santakā’’ti vadati.

Yassa vimānaṃ olokentī ṭhitā, tassa santakāti vadati.

Idheva bhante kapilavatthusmiṃ gopikā nāma sakyadhītā ahosi buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārinī, sā itthittaṃ virājetvā purisattaṃ bhāvetvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā.

Tassa dhammassa pattiyā, āgatamhāsi mārisa;

Katāvakāsā bhagavatā, pañhaṃ pucchemu mārisa.

Puccha vāsava maṃ pañhaṃ, yaṃ kiñci manasicchasi;

Tassa tasseva pañhassa, ahaṃ antaṃ karomi te.

Kiṃ saṃyojanā nu kho mārisa devā manussā asurā nāgā gandhabbā ye caññe santi puthukāyā, te averā adaṇḍā asapattā abyāpajjā viharemu averinoti iti ca nesaṃ hoti. Atha ca pana saverā sadaṇḍā sasapattā sabyāpajjā viharanti saverinoti.

Issāmacchariyasaṃyojanā kho devānaminda devā manussā asurā nāgā gandhabbā yecaññe santi puthukāyā, te averā adaṇḍā asapattā abyāpajjā viharemu averinoti iti ca nesaṃhoti, atha ca pana saverā sadaṇḍā sasapattā sabyāpajjā viharanti saverinoti.

Issatīti issā, sā parasampattīnaṃ usūyanalakkhaṇā, tattheva anabhiratirasā, tato vimukhabhāvapaccupaṭṭhānā, parasampatti padaṭṭhānā, saṃyojananti daṭṭhabbā.

Maccherabhāvo macchariyaṃ, taṃladdhānaṃ vā labhitabbānaṃ vā attano sampattīnaṃ nigūhanalakkhaṇaṃ, tāsaṃyeva parehi sādhāraṇabhāva akkhamanarasaṃ, saṅkocanapaccupaṭṭhānaṃ, kaṭukañcukatā paccupaṭṭhānaṃ vā, attasampattipadaṭṭhānaṃ, cetaso virūpabhāvoti daṭṭhabbaṃ.

Kiṃ vaṇṇo esoti taṃ taṃ dosaṃ vadanto pariyattiñca kassaci kiñci adento dubbaṇṇo ceva eḷamūgoca hoti.

Yāva taṃ nappahīyati, tāva devamanussā averatādīni patthayantāpi verādīni naparimuccantiyeva.

Atha kho sakko devānamindo bhagavantaṃ uttari pañhaṃ apucchi–

Issāmacchariyaṃ pana mārisa kiṃ nidānaṃ kiṃ samudayaṃ kiṃ jātikaṃ kiṃ pabhavaṃ, kismiṃ sati issāmacchariyaṃ hoti, kismiṃ asati issāmacchariyaṃ na hotīti.

Issāmacchariyaṃ kho devānaminda piyāppiyanidānaṃ piyāppiyasamudayaṃ piyāppiyajātikaṃ piyāppiyapabhavaṃ, piyāppiye sati issāmacchariyaṃ hoti, piyāppiye asati issāmacchariyaṃ nahotīti.

Na sakkā dātuṃ, kilamissati vā ukkaṇṭhissati vātiādīni vatvā macchariyaṃ karoti.

Aho vatassa evarūpaṃ na bhaveyyāti issaṃ karoti.

Mayampetaṃ mamāyantā na paribhuñjāma, na sakkā dātunti macchariya karoti.

Ṭhapetvā maṃ ko añño evarūpassa lābhīti issaṃ vā karoti, yācito tāvakālikampi adadamāno macchariyaṃ vā karoti.

Piyāppiyaṃ kho pana mārisa kiṃnidānaṃ kiṃsamudayaṃ kiṃjātikaṃ kiṃpabhavaṃ, kismiṃ sati piyāppiyaṃ hoti, kismiṃ asati piyāppiyaṃ na hotīti.


我来为您直译这段巴利文：
于是世尊对帝释天王如是说："这是尊者拘尸的稀有事，这是尊者拘尸的未曾有事，虽有如此多事务和责任，却能来到这里。"
尊者，我长久以来就想来见世尊，但因为三十三天诸天的种种事务缠身，所以我不能来见世尊。
他们无法决定"是你的，是我的"而诉讼，就问帝释天王，他说"谁的天宫较近，就是谁的"。
看着谁的天宫站着，就说是谁的。
尊者，就在这迦毗罗卫（现今尼泊尔蓝毗尼附近），有位名叫牧女的释迦族女，对佛陀有信心，对法有信心，对僧团有信心，完全持守戒律，她摒弃女性身份，修习男性身份，身坏命终后投生善趣天界。
为了获得那法，我们来此，尊者；
已蒙世尊允许，我们问问题，尊者。
婆娑婆啊，问我问题，任何你心所欲；
对于每个问题，我都为你作结论。
尊者，诸天、人类、阿修罗、龙、乾闼婆和其他众生，以什么结缚，使他们虽然想"愿我们无怨、无刑罚、无敌对、无恼害、无怨仇地生活"，但却仍与怨、与刑罚、与敌对、与恼害、有怨仇地生活？
天帝，诸天、人类、阿修罗、龙、乾闼婆和其他众生，以嫉妒、吝啬为结缚，使他们虽然想"愿我们无怨、无刑罚、无敌对、无恼害、无怨仇地生活"，但却仍与怨、与刑罚、与敌对、与恼害、有怨仇地生活。
嫉妒即妒忌，其特相是妒忌他人的成就，作用是不喜他人成就，现起是背离彼事，近因是他人的成就，应视为结缚。
吝啬性即为悭吝，其特相是隐藏自己已得或将得的成就，作用是不能容忍与他人共享这些，现起是退缩，或现起是苦恼，近因是自己的成就，应视为心的扭曲。
"这是什么品质"，说着那些过失且不给予任何东西的人变得丑陋且哑。
只要不断除它，诸天与人类虽然希求无怨等，也无法脱离怨等。
于是帝释天王进一步问世尊：
尊者，嫉妒与吝啬以什么为因？以什么为集？以什么为生？以什么为源？有什么时有嫉妒与吝啬？无什么时无嫉妒与吝啬？
天帝，嫉妒与吝啬以可爱不可爱为因，以可爱不可爱为集，以可爱不可爱为生，以可爱不可爱为源。有可爱不可爱时有嫉妒与吝啬，无可爱不可爱时无嫉妒与吝啬。
说"不能给，会疲劳或厌烦"等而生起吝啬。
"啊，愿他不要有这样的事"而生起嫉妒。
"我们爱着这个都不享用，不能给"而生起吝啬。
"除了我谁还能得到这样的东西"而生起嫉妒，或被乞求时连暂时的也不给而生起吝啬。
尊者，可爱不可爱以什么为因？以什么为集？以什么为生？以什么为源？有什么时有可爱不可爱？无什么时无可爱不可爱？


Piyāppiyaṃ kho devānaminda chandanidānaṃ chandasamudayaṃ chandajātikaṃ chandapabhavaṃ, chande sati piyāppiyaṃ hoti, chande asati piyāppiyaṃ na hotīti.

Chandanidānantiettha pariyesanachando, paṭilābhachando, paribhoga chando, sannidhichando, vissajjanachandoti pañcavidho chando.

Ime maṃ rakkhissanti gopissanti mamāyissanti samparivārayissantīti.

Chando kho pana mārisa kiṃnidāno kiṃsamudayo kiṃjātiko kiṃpabhavo, kismiṃ sati chando hoti, kismiṃ asati chando nahotīti. Chando kho devānaminda vitakkanidāno vitakkasamudayo vitakkajātiko vitakkapabhavo, vitakke sati chando hoti, vitakke asati chando na hotīti.

Ettakaṃ rūpassa bhavissati, ettakaṃ saddassa, ettakaṃ gandhassa, ettakaṃ rasassa, ettakaṃ phoṭṭhabbassa bhavissati, ettakaṃ mayhaṃ bhavissati, ettakaṃ parassa bhavissati, ettakaṃ nidahissāmi, ettakaṃ parassa dassāmīti vavatthānaṃ vitakkavinicchayena hoti. Tenāha chando kho devānaminda vitakkanidānoti.

Kathaṃ paṭipanno pana mārisa bhikkhu papañcasaññāsaṅkhānirodhasāruppagāminiṃ paṭipadaṃ paṭipanno hotīti.

Somanassaṃpāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpi. Domanassaṃpāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpi. Upekkhaṃpāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpi.

Kiṃ pana bhagavatā pucchitaṃ kathitaṃ apucchitaṃ, sānusandhikaṃ ananusandhikanti.

Pucchitameva kathitaṃ no apucchitaṃ. Sānusandhikameva no ananusandhikaṃ.

Ime pañcakkhandhā kiṃ hetukāti upaparikkhandho avijjādihetukāti passati.

Ahosukhaṃ ahosukhanti vācaṃ nicchārayamānavasena uppajjati.

Ahodukkhaṃ ahodukkhanti vippalāpayamānameva uppajjati.

‘‘Somanassaṃpāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpī’’ti itikho panetaṃ vuttaṃ, kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ. Tattha yaṃ jaññā somanassaṃ ‘‘imaṃ kho me somanassaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’’ti, evarūpaṃ somanassaṃ na sevitabbaṃ. Tattha yaṃ jaññā somanassaṃ ‘‘imaṃ kho me somanassaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’’ti, evarūpaṃ somanassaṃ sevitabbaṃ. Tattha yaṃ ce savitakkaṃ savicāraṃ, yaṃce avitakkaṃ avicāraṃ, ye avitakke avicāre, te paṇītatare. ‘‘Somanassaṃpāhaṃ devānaminda duvidhena vadāmi sevitabbaṃpi asevitabbaṃpī’’ti iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

Na laddhaṃ vata me sabrahmacārīhi saddhiṃ visuddhipavāraṇaṃ pavāretunti āvajjato domanassaṃ uppajjati, assudhārā pavattanti gāmanta pabbhāravāsī mahāsīvattherassa viya.

Amhākaṃ ācariyo aññesaṃ avassayo hoti, attano bhavituṃ na sakkoti, ovādamassa dassāmīti ākāsena gantvā vihārasamīpe otaritvā divāṭṭhāne nisinnaṃ ācariyaṃ upasaṅkamitvā vattaṃ dassetvā ekamantaṃ nisīdi.

Kiṃ kāraṇā āgatosi piṇḍapātikāti āha.

Na te tumhākaṃ anumodanāya atthoti ākāse uppatitvā agamāsi.


我来为您直译这段巴利文：
天帝，可爱不可爱以欲为因，以欲为集，以欲为生，以欲为源。有欲时有可爱不可爱，无欲时无可爱不可爱。
"以欲为因"在此指五种欲：寻求欲、获得欲、受用欲、储藏欲、施舍欲。
"这些人会保护我、守护我、爱护我、围绕我"。
尊者，欲以什么为因？以什么为集？以什么为生？以什么为源？有什么时有欲？无什么时无欲？天帝，欲以寻思为因，以寻思为集，以寻思为生，以寻思为源。有寻思时有欲，无寻思时无欲。
"色将有这么多，声将有这么多，香将有这么多，味将有这么多，触将有这么多，我将有这么多，他人将有这么多，我将储藏这么多，我将给予他人这么多"，这样的确定是以寻思决定的。因此说"天帝，欲以寻思为因"。
尊者，比丘如何修行才算是走在导向戏论想行灭尽的适当道路上？
天帝，我说喜有两种：应当亲近的和不应当亲近的。天帝，我说忧有两种：应当亲近的和不应当亲近的。天帝，我说舍有两种：应当亲近的和不应当亲近的。
什么是世尊被问而说的，什么是未被问而说的，什么是有关联的，什么是无关联的？
只说被问的，不说未被问的。只说有关联的，不说无关联的。
这五蕴以什么为因？观察蕴时看到是以无明等为因。
发出"啊快乐，啊快乐"的声音而生起。
发出"啊痛苦，啊痛苦"的悲叹而生起。
"天帝，我说喜有两种：应当亲近的和不应当亲近的"，这是如何说的，是缘于什么而说的。在此，若知道某种喜"我亲近这种喜时，不善法增长，善法减退"，这样的喜不应亲近。在此，若知道某种喜"我亲近这种喜时，不善法减退，善法增长"，这样的喜应当亲近。在此，若有寻有伺的，若无寻无伺的，无寻无伺的更殊胜。"天帝，我说喜有两种：应当亲近的和不应当亲近的"，这样说是缘于此而说的。
"我不能与同梵行者一起作清净自恣"，思惟时忧生起，泪水流下，如住在村边山洞的大私婆长老。
"我们的老师是他人的依止，却不能成为自己的依止，我要给他教诫"，于是从空中飞去，在精舍附近降落，来到坐在日间住处的老师处，表示恭敬后坐在一旁。
"托钵者，你为什么来？"他说。
"不需要你们的随喜"，飞上空中离去。


Imassa bhikkhuno pariyattiyā kammaṃ natthi, mayhaṃ pana aṅkusako bhavissāmīti āgatoti ñatvā idāni okāso na bhavissati, paccūsakāle gamissāmīti pattacīvaraṃ samīpe katvā sabbaṃ divasabhāgaṃ paṭhamayāma majjhimayāmañca dhammaṃ vācetvā pacchimayāme ekasmiṃ there uddesaṃ gahetvā nikkhante pattacīvaraṃ gahetvā teneva saddhiṃ nikkhanto.

Tato ‘‘na mañce mayhaṃ catūhi iriyāpathehi maggaphalaṃ uppajjissati arahattaṃ apatvā neva mañce piṭṭhiṃ pasāressāmi, na pāde dhovissāmīti mañcaṃ ussāpetvā ṭhapesi.

Idāni me tiṃsavassāni samaṇadhammaṃ karontassa, nāsakkhiṃ arahattaṃ pāpuṇituṃ, addhā me imasmiṃ attabhāve maggovā phalaṃvā natthi, na me laddhaṃ sabrahmacārīhi saddhiṃ visuddhipavāraṇaṃ pavāretunti cintesi.

Bho mahāsīvatthera devatāpi tayā saddhiṃ keḷiṃ karonti, anucchavikaṃ nu kho te etanti vipassanaṃ vaḍḍhetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ aggahesi. So idāni nipajjissāmīti senāsanaṃ paṭijaggitvā mañcakaṃ paññapetvā udakaṭṭhāne udakaṃ paccupaṭṭhapetvā pāde dhovissāmīti sopānaphalake nisīdi.

Apetha bhante mātugāmoti okāsaṃ kāretvā theraṃ upasaṅkamitvā vanditvā purato ukkuṭiko nisīditvā pāde dhovissāmīti āha.

Te paṇītatarā devā,

Akaniṭṭhā yasassino;

Antime vattamānamhi,

So nivāso bhavissati;

Dhammadāyādā me bhikkhave bhavatha, mā āmisadāyādā, atthi me tumhesu anukampā, kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṃ, no āmisadāyādāti. Tumhe ca bhikkhave āmisadāyādā bhaveyyātha, no dhammadāyādā. Tumhepi tena ādiyā bhaveyyātha, āmisa dāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādāti. Ahampitena ādiyo bhaveyyaṃ āmisadāyādā satthu sāvakā viharanti, no dhammadāyādāti. Tumhe ca me bhikkhave dhammadāyādā bhaveyyātha no āmisadāyādā. Tumhepi tena ādiyā bhaveyyātha dhammadāyādā satthu sāvakā viharanti, no āmisadāyādāti. Ahampi tena na ādiyo bhaveyyaṃ. Dhammadāyādā satthu sāvakā viharanti, no āmisadāyādāti. Tasmātiha me bhikkhave dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā, atthime tumhesu anukampā, kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṃ, no āmisadāyādāti.

Kahaṃ buddho kahaṃ bhagavā kahaṃ devadevo narāsabho purisasīhoti bhagavantaṃ pariyesanti.

Vuttampicetaṃ ‘‘tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvara piṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅghopi kho sakkato hoti…pe… parikkhārāna’’nti.

Yāvatā kho cunda etarahi saṅgho vā gaṇo vā loke uppanno, nāhaṃ cunda aññaṃ ekasaṅghampi samanupassāmi, evaṃ lābhagga yasaggapattaṃ, yathariva cunda bhikkhusaṅghoti.

Amhākaṃ ācariyassa detha, upajjhāyassa dethāti uccāsadda mahāsaddaṃ karonti. Sā ca nesaṃ pavatti bhagavatopi pākaṭā ahosi. Tato bhagavā ananucchavikanti dhammasaṃvegaṃ uppādetvā cintesi.

Paccayā akappiyāti na sakkā sikkhāpadaṃ paññapetuṃ. Paccayapaṭibaddhā hi kulaputtānaṃ samaṇadhammavutti. Handāhaṃ dhammadāyādapaṭipadaṃ desemi.

Sā sikkhākāmānaṃ kulaputtānaṃ sikkhāpadapaññatti viya bhavissati nagaradvāre ṭhapitasabbakāyikaādāso viya ca, yathā hi nagara dvāre ṭhapite sabbakāyike ādāse cattāro vaṇṇā attano chāyaṃ disvā vajjaṃ pahāya niddosā honti.


我来为您直译这段巴利文：
知道"这比丘没有经典的工作，我将成为他的钩子而来"后，想"现在不是时候，我将在天明时去"，把钵衣放在近处，整天和初夜中夜教导法，末夜时一位长老取得教导后离开，他也拿起钵衣与他一起离开。
然后"我不会在床上以四威仪获得道果，在未证得阿罗汉之前，我不会在床上伸展背部，也不会洗脚"，他竖起床放置。
"现在我修习沙门法已三十年，未能证得阿罗汉，必定我这一世没有道或果，我不能与同梵行者一起作清净自恣"，他如是思惟。
"喂，大私婆长老，连天神都与你开玩笑，这对你适当吗？"增长观智后与无碍解一起证得阿罗汉果。他现在要躺下，整理住处，准备床座，在水处准备水，想要洗脚就坐在阶梯板上。
"请让开，尊者，女人"，让出空间后接近长老，礼拜后蹲坐在前面说"我要洗脚"。
他们是更殊胜的天神，
色究竟天具名声；
在最后生存时，
那将是我的住处。
诸比丘，你们要成为法的继承者，不要成为物质的继承者。我对你们有悲悯，我的弟子们怎能成为法的继承者，而非物质的继承者？诸比丘，如果你们成为物质的继承者，不成为法的继承者，你们会因此受谴责："导师的弟子住为物质的继承者，不是法的继承者"。我也会因此受谴责："导师的弟子住为物质的继承者，不是法的继承者"。但如果你们成为法的继承者，不是物质的继承者，你们会因此受赞叹："导师的弟子住为法的继承者，不是物质的继承者"。我也不会因此受谴责："导师的弟子住为法的继承者，不是物质的继承者"。因此诸比丘，你们要成为法的继承者，不要成为物质的继承者。我对你们有悲悯，我的弟子们怎能成为法的继承者，而非物质的继承者？
"佛陀在哪里？世尊在哪里？天中之天、人中牛王、人中狮子在哪里？"他们寻找世尊。
这也曾说过："那时，世尊受到恭敬、尊重、尊敬、供养、崇敬，获得衣服、饮食、住处、病人所需药品等资具，比丘僧团也受到恭敬......等资具。"
纯陀，就现在世上已出现的任何僧团或团体，纯陀，我不见有任何一个僧团像比丘僧团那样达到如此利养和名声的最高点。
"给我们的老师，给我们的戒师"，他们发出高声大声。这种情况也为世尊所知。于是世尊想"这是不适当的"而生起法的忧悚。
资具不适当，不能制定学处。因为善男子的沙门法修习依赖资具。来吧，我要说法继承的修行。
这将如为乐于学习的善男子制定学处，如在城门设立全身镜。如在城门设立全身镜时，四种姓的人看到自己的影像后舍弃过失而无过。


So hi brāhmaṇa bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovidotica. So hāvuso bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgatotica, ….

Paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.

Are tvaṃ sugatātirittampi piṇḍapātaṃ paṭikkhipitvā īdisaṃ icchaṃ uppādesi.

Dubbharo bhikkhu na sakkā posituṃ.

Amhākaṃ bhadanto subharo thokenapi tussati, mayameva naṃ posissāmāti paṭiññaṃ katvā posenti.

‘‘Are tvaṃ nāma tadā sugatātirittampi piṇḍapātaṃ paṭikkhipitvā tathā jighacchādubbalyaparetopi samaṇadhammaṃ katvā ajja kosajjamanuyuñjasi’’ –

Yā ca kho ānandakathā abhisallekhitā cetovinīvaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. Seyyathidaṃ appicchakathāti …,.

Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

Imaṃ mayā saṃkhittena uddesaṃ uddiṭṭhaṃ vitthārena avibhattaṃ, dhammapaṭiggāhakā bhikkhū uggahetvā ānandaṃ vā kaccānaṃ vā upasaṅkamitvā pucchissanti, te mayhaṃ ñāṇena saṃsandetvā kathessanti, tato dhammapaṭiggāhakā puna maṃ pucchissanti, tesaṃ ahaṃ sukathitaṃ bhikkhave ānandena, sukathitaṃ kaccānena, maṃ cepi tumhe ekamatthaṃ puccheyyātha, ahampi naṃ evameva byākareyyanti.

Cūḷagosiṅgasutta

Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe, tena kho pana samayena āyasmā ca anuruddho āyasmā ca nandiyo āyasmā ca kimilo gosiṅgasālavanadāye viharanti. Athakho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena gosiṅgasālavanadāyo, tenupasaṅkami. Addasā kho dāyapālo bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca ‘‘mā mahāsamaṇa etaṃ dāyaṃ pāvisi, santettha tayo kulaputtā attakāmarūpā viharanti, mā tesaṃ aphāsukamakāsī’’ti.

Ahaṃ ime kulaputte paggaṇhitvā ukkaṃsitvā paṭisanthāraṃ katvā dhammaṃ nesaṃ desessāmīti.

Assosi kho āyasmā anuruddho dāyapālassa bhagavatā saddhiṃ mantayamānassa. Sutvāna dāyapālaṃ etadavoca, mā āvuso dāyapāla bhagavantaṃ vāresi, satthā no bhagavā anuppattoti.

Mayaṃ tayo janā idha viharāma, aññe pabbajitā nāma natthi, ayañca dāyapālo pabbajitena viya saddhiṃ katheti, ko nu kho bhavissatīti.

Ayaṃ dāyapālo phaṇakataṃ āsivisaṃ gīvāya gahetuṃ hatthaṃ pasārentoviya loke aggapuggalena saddhiṃ kathentova na jānāti, aññatarabhikkhunā viya saddhiṃ kathetīti.

Mayaṃ tayo janā samaggavāyaṃ vasāma. Sacāhaṃ ekakova paccuggamanaṃ karissāmi. Samaggavāso nāma na bhavissatīti piyamitte gahetvāva paccuggamanaṃ karissāmi. Yathā ca bhagavā mayhaṃ piyo, evaṃ sahāyānampi me piyoti, tehi saddhiṃ paccuggamanaṃ kātukāmo sayaṃ akatvāva upasaṅkami.

Tassa mayhaṃ bhante evaṃ hoti, yaṃ nūnāhaṃ sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vatteyyanti. So kho ahaṃ bhante sakaṃ cittaṃ nikkhipitvā imesaṃyeva āyasmantānaṃ cittassa vasena vattāmi, nānāhi kho no bhante kāyā ekañca pana maññe cittanti.


我来为您直译这段巴利文：
婆罗门，那位世尊是未生道路的生起者，未成道路的成就者，未说道路的宣说者，知道者、明了者、善巧者。朋友，那位世尊知而知之，见而见之，成为眼、成为智、成为法、成为梵，是说者、开导者、义理引导者、不死赐予者、法主、如来。
以殊胜的硬食、软食亲手使满足、使充足。
"喂，你拒绝了善逝的余食却生起这样的欲望。"
"这比丘难养，不能供养。"
"我们的尊者容易养，以少许就满足，我们一定会供养他"，他们作承诺后供养。
"喂，你当时拒绝善逝的余食，即使被饥饿衰弱所困也修习沙门法，今天却从事懈怠。"
阿难，凡是谈论严格、有助于心除障碍、导向完全厌离、离欲、灭尽、寂静、证知、正觉、涅槃的话，如少欲之谈等。
世尊说此，善逝说此后从座起进入精舍。
我已简略说此教导而未详细分别，受法的比丘们学习后将去问阿难或迦旃延，他们会依我的智慧相应而说，然后受法的比丘们会再问我，我会说"比丘们，阿难说得好，迦旃延说得好，如果你们问我同样的义理，我也会如此解答。"
小牛角林经
如是我闻，一时世尊住在那提迦（现今印度比哈尔邦）砖房。那时尊者阿那律、尊者难提、尊者金毗罗住在牛角娑罗林园。傍晚时分，世尊从独处起来往牛角娑罗林园走去。林园守卫远远看见世尊走来。看见后对世尊说："大沙门，不要进入这林园，这里有三位善男子住着自爱自乐，不要令他们不安。"
"我要提拔、赞叹这些善男子，与他们寒暄后为他们说法。"
尊者阿那律听到林园守卫与世尊谈话。听后对林园守卫说："朋友林园守卫，不要阻止世尊，导师世尊已到来。"
"我们三人住在这里，没有其他出家人，这林园守卫却像与出家人说话一样，这是谁呢？"
"这林园守卫像伸手要抓直立的毒蛇的脖子一样，与世间最上人说话却不知道，以为是在与某位比丘说话。"
"我们三人和睦共住。如果我独自一人去迎接，就不成为和睦共住。我要与亲爱的朋友一起去迎接。正如世尊对我可亲，对同伴也同样可亲"，想与他们一起迎接，但自己未去就已来到。
"尊者，我这样想：'我应舍弃自己的心，随这些尊者们的心而行。'尊者，我舍弃自己的心，随这些尊者们的心而行。尊者，我们的身虽然不同，但我认为心是一个。"


Sādhu sādhu anuruddhā, kacci pana vo anuruddhā appamattā ātāpino pahitattā viharathāti.

Taggha mayaṃ bhante appamattā ātāpino pahitattā viharāmāti.

Yathā kathaṃ pana tumhe anuruddhā appamattā ātāpino pahitattā viharathāti.

Atthi pana vo anuruddhā evaṃ appamattānaṃ ātāpīnaṃ pahitattānaṃ viharantānaṃ uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāroti.

Kiṃ hi no siyā bhante. Idha mayaṃ bhante yāvadeva ākaṅkhāma, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāma, ayaṃ kho no bhante amhākaṃ appamattānaṃ ātāpīnaṃ pahitattānaṃ viharantānaṃ uttarimanussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāroti.

Sagāthāvaggasaṃyutta aṭṭhakathā

Yakkhasaṃyutta

Āḷavakasutta

Evaṃ me sutaṃ ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati āḷavakassa yakkhassa bhavane.

Nāsakkhi migaṃ gahetunti apavādamocanatthaṃ kājenādāya āgacchanto nagarassāvidūre bahalapattapalāsaṃ mahānigrodhaṃ disvā parissamavinodanatthaṃ tassa mūlamupagato.

Ye ye vajjā honti, te te sandhāya ‘‘yo jīvitatthiko, so nikkhamatū’’ti bhaṇati.

Rājā core gahetvā yakkhassa detīti manussā corakamma to paṭiviratā. Tato aparena samayena navacorānaṃ abhāvena purāṇacorānañca parikkhayena bandhanāgārāni suññāni ahesuṃ.

Rājā amhākaṃ pitaraṃ amhākaṃ pitāmahaṃ pesetīti manussā khobhaṃ karissanti, mā vo etaṃ ruccīti vāresi.

Natthi deva nagare dārako ṭhapetvā antepure tava puttaṃ āḷavakakumāranti.

Atha kho āḷavako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca nikkhama samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā nikkhami. Pavisa samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā pāvisi. Dutiyampi kho oḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca nikkhama samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā nikkhami. Pavisa samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā pāvisi. Tatiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca nikkhama samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā nikkhami. Pavisa samaṇāti. Sādhāvusoti bhagavā pāvisi. Catutthampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca nikkhama samaṇāti. Na khvāhaṃ taṃ āvuso nikkhamissāmi. Yaṃ te karaṇīyaṃ, taṃ karohīti. Pañhaṃ taṃ samaṇa pucchissāmi, sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmīti. Na khvāhaṃ taṃ āvuso passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo me cittaṃ vā khipeyya hadayaṃ vā phāleyya pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya. Apica tvaṃ āvuso puccha yadā kaṅkhasīti.

Ko so bhagavānāma, yo mama bhavanaṃ paviṭṭhoti āha.

Na tvaṃ āvuso jānāsi bhagavantaṃ amhākaṃ satthāraṃ, yo tusitabhavane ṭhito pañcamahāvilokitaṃ viloketvātiādinā nayena yāva dammacakkapavattanā kathentā paṭisandhiādīsu dvattiṃsapubbanimittāni vatvā imānipi tvaṃ āvuso acchariyāni nāddasāti codesuṃ.

Passatha dāni tumhākaṃ vā satthā mahānubhāvo, ahaṃ vāti dakkhiṇapādena saṭṭhiyojanamattaṃ kelāsapabbatakūṭaṃ akkami.

Yaṃ nūnāhaṃ kenaci ajeyyaṃ dussāvudhaṃ muñceyyanti.


我来为您直译这段巴利文：
"善哉善哉，阿那律，你们是否住于不放逸、热忱、专注？"
"确实如此，尊者，我们住于不放逸、热忱、专注。"
"阿那律，你们如何住于不放逸、热忱、专注？"
"阿那律，你们如此不放逸、热忱、专注而住，是否证得超越凡人法、足以成为圣者的殊胜智见安住？"
"尊者，怎么会没有呢？在此，尊者，我们只要愿意，就能离开欲望，离开不善法，有寻有伺，具有由离生起的喜乐，成就初禅而住。尊者，这就是我们不放逸、热忱、专注而住时所证得的超越凡人法、足以成为圣者的殊胜智见安住。"
有偈品相应注释
夜叉相应
阿罗婆迦经
如是我闻，一时世尊住在阿罗毗（现今印度北方邦阿拉哈巴德）阿罗婆迦夜叉的住处。
不能捕获野兽，为了摆脱诽谤，背着篮子走来时，在离城不远处看见一棵叶子茂密的大榕树，为了消除疲劳而来到树下。
针对各种过失，他说"谁想要活命，就出来"。
"国王抓到盗贼就给夜叉"，人们因此远离盗贼行为。之后一段时间，因为没有新盗贼，旧盗贼也消失殆尽，监狱都空了。
"国王把我们的父亲、我们的祖父送去"，人们会骚动，"你们不要同意这个"，他阻止道。
"大王，城中除了内宫你的儿子阿罗婆迦王子外没有男孩。"
于是阿罗婆迦夜叉来到世尊处，来到后对世尊说："沙门，出来。""好的，朋友"，世尊出来。"沙门，进来。""好的，朋友"，世尊进去。阿罗婆迦夜叉第二次对世尊说："沙门，出来。""好的，朋友"，世尊出来。"沙门，进来。""好的，朋友"，世尊进去。阿罗婆迦夜叉第三次对世尊说："沙门，出来。""好的，朋友"，世尊出来。"沙门，进来。""好的，朋友"，世尊进去。阿罗婆迦夜叉第四次对世尊说："沙门，出来。""朋友，我不会出去。你要做什么就做吧。""沙门，我要问你问题，如果你不回答，我就扰乱你的心，或破裂你的心脏，或抓住你的脚扔到恒河对岸。""朋友，我不见有谁在含天、魔、梵的世界，在含沙门、婆罗门的众生界，含天、人的人间，能扰乱我的心，或破裂我的心脏，或抓住我的脚扔到恒河对岸。不过，朋友，你想问什么就问吧。"
他说："这位名叫世尊的是谁，竟然进入我的住处？"
"朋友，你不知道世尊我们的导师，他住在兜率天时观察五大观察"等等，直到转法轮，说明投生等三十二种前兆后说"朋友，你也没有见到这些稀有事"，他们如此责问。
"你们现在看，是你们的导师大威力，还是我？"他用右脚踏在六十由旬高的开罗萨山顶。
"我现在要放出任何人都无法战胜的难伏武器。"


Idaṃ kāraṇaṃ mettāvihārayutto samaṇo, handa naṃ rosetvā mettāya viyojemīti iminā sambandhenetaṃ vuttaṃ, atha kho āḷavako yakkho yena bhagavā…pe… nikkhama samaṇāti.

‘‘Subbaco vatāyaṃ samaṇo ekavacaneneva nikkhanto, evaṃ nāma nikkhametuṃ sukhaṃ samaṇaṃ akāraṇenevāhaṃ sakalarattiṃ yuddhena abbhuyyāsinti muducitto hutvā puna cintesi –

Subbaco ayaṃ samaṇo nikkhamāti vutto nikkhamati. Pavisāti vutto pavisati. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ samaṇaṃ evameva sakalarattiṃ kilametvā pāde gahetvā pāragaṅgāya khipeyyanti pāpakaṃ cittaṃ uppādetvā catutthavāraṃ āha nikkhama samaṇāti.

Kiṃ sūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ,

Kiṃsu suciṇṇaṃ sukhamāvahāti;

Kiṃsu have sādutaraṃ rasānaṃ,

Kathaṃ jīviṃ jīvitamāhu seṭṭhanti;

Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ,

Dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;

Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ,

Paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭhanti.

Saddho sīlena sampanno,

Yaso bhogasamappito;

Yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati,

Tattha tattheva pūjitoti vacanato –

Saccena vācenudakampi dhāvati,

Visampi saccena hananti paṇḍitā;

Saccena devo thanayaṃ pavassati,

Sacce ṭhitā nibbutiṃ patthayanti.

Yekecime atthi rasā pathabyā,

Saccaṃ tesaṃ sādutaraṃ rasānaṃ;

Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca,

Taranti jātimaraṇassa pāranti.

Kathaṃsu tarati oghaṃ, kathaṃsu tarati aṇṇavaṃ;

Kathaṃsu dukkhamacceti, kathaṃsu parisujjhati.

Saddhāya tarati oghaṃ, appamādena aṇṇavaṃ;

Vīriyena dukkhamacceti, paññāya parisujjhati.

Kathaṃsu labhate paññaṃ, kathaṃsu vindate dhanaṃ;

Kathaṃsu kittiṃ pappoti, kathaṃ mittāni ganthati;

Asmā lokā paraṃ lokaṃ, kathaṃ pecca na socatīti–

Saddahāno arahataṃ, dhammaṃ nibbānapattiyā;

Sussūsaṃ labhate paññaṃ, appamatto vicakkhaṇo.

Patirūpakārī dhuravā, uṭṭhātā vindate dhanaṃ;

Saccena kittiṃ pappoti, dadaṃ mittāni ganthati.

Asmā loko paraṃ lokaṃ, evaṃ pecca na socati.

Yassete caturo dhammā,

Saddhassa gharamesino;

Saccaṃ dammo dhiti cāgo,

Sa ve pecca na socati;

Iṅgha aññepi pucchassu,

Puthū samaṇabrāhmaṇe;

Yadi saccā dhammā cāgā,

Khantyā bhiyyodha vijjhati.

Kathaṃ nu dāni puccheyyaṃ, puthū samaṇabrāhmaṇe;

Yohaṃ ajja pajānāmi, yo attho samparāyiko.

Atthāya vata me buddho, vāsāyāḷavimāgamā;

Yohaṃ ajja pajānāmi, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.

So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammataṃ.

Imaṃ kumāraṃ satapuññalakkhaṇaṃ,

Sabbaṅgupetaṃ paripuṇṇabyañjanaṃ;

Udaggacitto sumano dadāmi te,

Paṭiggaha lokahitāya cakkhumāti.

Dīghāyuko hotu ayaṃ kumāro,

Tuvañca yakkha sukhito bhavāhi;

Abyādhitā lokahitāya tiṭṭhatha;

Ayaṃ kumāro saraṇamupeti buddhaṃ…pe… dhammaṃ…pe… saṅghaṃ.

Mahāvaggasaṃyutta aṭṭhakathā

Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto magadhesu viharati nālakagāmake ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Cundo ca samaṇuddeso āyasmato sāriputtassa upaṭṭhāko hoti.


我来为您直译这段巴利文：
"这个原因是住于慈心的沙门，来，让我激怒他使他离开慈心"，因这个关系而说这个，于是阿罗婆迦夜叉来到世尊处......沙门，出来。
"这沙门真温顺，一说就出来，这样容易让沙门出来，我整夜无缘无故地与他战斗"，他心软后又想：
"这沙门温顺，说出来就出来，说进来就进来。来吧，我就这样整夜折磨这沙门，抓住他的脚扔到恒河对岸"，生起恶念后第四次说"沙门，出来"。
什么是人间最上财？
什么善行带来乐？
什么味道最甘美？
怎样生活最殊胜？
信心是人间最上财，
正法善行带来乐，
真实味道最甘美，
智慧生活最殊胜。
具信戒圆满，
声誉财富足；
所到任何处，
到处受尊敬。如是说：
真实语使水倒流，
贤者以实破非常；
真实令天降雨来，
住真希求得寂灭。
凡此地上诸味道，
真实味道最甘美；
沙门婆罗门住真，
度越生死到彼岸。
如何度过暴流？如何渡过大海？
如何超越痛苦？如何得到清净？
以信度过暴流，以不放逸渡海；
以精进超痛苦，以智慧得清净。
如何获得智慧？如何获得财富？
如何获得名声？如何结交朋友？
从此世到他世，如何死后不忧？
信仰阿罗汉，为证涅槃法；
乐听闻得慧，不放逸明察。
适当行事勤勉者，精进获得财；
以真实得名声，布施结朋友。
从此世他世，如是死不忧。
若有这四法，
在家信士具：
真实调御施，
彼死后不忧；
请你去询问，
众沙门婆罗门；
是否有胜过，
真法施忍辱。
我今怎能问，众沙门婆罗门；
我今已了知，来世之利益。
实为我利益，佛来阿罗毗；
我今已了知，布施大果处。
我将去游行，村落诸城邑；
礼敬正等觉，及法之善性。
这具百福相的王子，
诸根圆满相具足；
我欢喜心情愉悦施与你，
具眼者请接受为世间利益。
愿此王子得长寿，
夜叉你也得安乐；
无病住世为利益；
此王子归依佛......法......僧。
大品相应注释
一时世尊住在舍卫城（现今印度北方邦新亚格若德拉）祇树给孤独园。那时尊者舍利弗住在摩揭陀国（现今印度比哈尔邦）那罗迦村，病苦重症。沙门侍者准陀是尊者舍利弗的侍者。


Atha kho āyasmā sāriputto teneva ābādhena parinibbāyi. Atha kho cundo samaṇuddeso āyasmato sāriputtassa pattacīvaramādāya yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo, yenā yasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho cundo samaṇuddeso āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca ‘‘āyasmā bhante sāriputto parinibbuto, idamassa pattacīvara’’nti. Atthi kho idaṃ āvuso cunda kathā pābhataṃ bhagavantaṃ dassanāya, āyāmāvuso cunda, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma, upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāmāti. ‘‘Evaṃ bhante’’ti kho cundo samaṇuddeso āyasmato ānandassa paccassosi.

Buddhā nu kho paṭhamaṃ parinibbāyanti, udāhu aggasāvakāti.

Anujānātu me bhante bhagavā, anujānātu sugato. Parinibbāna kālo me, ossaṭṭho me āyusaṅkhāroti.

Kattha parinibbāyissasi sāriputtāti.

Atthi bhante magadhesu nālakagāme jātovarako, tatthāhaṃ parinibbāyissāmīti.

Yassa dāni tvaṃ sāriputta kālaṃ maññasi, idāni pana te jeṭṭhakaniṭṭha bhātikānaṃ tādisassa bhikkhuno dassanaṃ dullabhaṃ bhavissati, desehi nesaṃ dhammanti āha.

Athakho āyasmā ca ānando cundo ca samaṇuddeso yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ayaṃ bhante cundo samaṇuddeso ‘evamāha āyasmā bhante sāriputto parinibbuto, idamassa pattacīvara’nti. Apica me bhante ‘madhuraka jāto viya kāyo, disāpi me na pakkhāyanti, dhammāpi maṃ nappaṭibhanti āyasmā sāriputto parinibbuto’ti’’ sutvā–

Appakenapi medhāvī, pābhatena vicakkhaṇo;

Samuṭṭhāpeti attānaṃ, aṇuṃ aggiṃva sandhamanti.

Yo pabbajī jātisatāni pañca,

Pahāya kāmāni manoramāni;

Taṃvītarāgaṃ susamāhitindriyaṃ;

Parinibbutaṃ vandatha sāriputtaṃ.

Khantibalo pathavisamo na kuppati,

Nacāpi cittassa vasena vattati;

Anukampako kāruṇiko ca nibbuto,

Parinibbutaṃ vandatha sāriputtaṃ.

Caṇḍālaputto yathā nagaraṃ paviṭṭho,

Nīcamano carati kaḷopihattho;

Tathā ayaṃ viharati sāriputto,

Parinibbutaṃ vandatha sāriputtaṃ.

Usabho yathā chinnavisāṇako,

Aheṭṭhayanto carati purantare vane;

Tathā ayaṃ viharati sāriputto;

Parinibbutaṃ vandatha sāriputtanti.

Apica me bhante madhurakajāto viya kāyo.

Kiṃ nukho te ānanda sāriputto sīlakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, samādhikkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, paññākkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, vimuttikkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, vimutti ñāṇadassanakkhandhaṃ vā ādāya parinibbutoti.

Nanu taṃ ānanda mayā paṭikacceva akkhātaṃ sabbehi piyehi manā pehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo, taṃ kutettha ānanda labbhā ‘‘yaṃ taṃ jātaṃ bhūtaṃ saṅkhataṃ palokadhammaṃ, taṃ vata māpalujjī’’ti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.


我来为您直译这段巴利文：
于是尊者舍利弗因那病而般涅槃。于是沙门侍者准陀取尊者舍利弗的钵和衣，往舍卫城祇树给孤独园，来到尊者阿难处，礼敬尊者阿难后坐在一旁，坐在一旁的沙门侍者准陀对尊者阿难这样说："尊者，尊者舍利弗已般涅槃，这是他的钵和衣。""准陀朋友，这是一个值得向世尊禀报的话题，来吧准陀朋友，我们去世尊那里，去后将此事告知世尊。""是的，尊者"，沙门侍者准陀回答尊者阿难。
"是诸佛先般涅槃，还是上首弟子先般涅槃？"
"愿世尊允许我，愿善逝允许我。我的般涅槃时到，我已舍弃寿行。"
"舍利弗，你将在哪里般涅槃？"
"尊者，在摩揭陀国那罗迦村有出生房，我将在那里般涅槃。"
他说："舍利弗，你认为时候到了，现在你的兄弟们很难再见到这样的比丘，请为他们说法。"
于是尊者阿难和沙门侍者准陀来到世尊处，礼敬世尊后坐在一旁，坐在一旁的尊者阿难对世尊说："尊者，这位沙门侍者准陀说'尊者，尊者舍利弗已般涅槃，这是他的钵和衣'。而且尊者，我听到'尊者舍利弗般涅槃'后，我的身体似乎变得昏沉，方向也不明了，法也不现前。"
智者以少许，贤者以资粮；
提升自己起，如吹小火燃。
舍弃可意欲，五百生出家；
彼离贪定根，礼敬舍利弗。
忍辱力如地不动摇，
不随心意而流转；
怜悯慈悲已寂灭，
礼敬舍利弗涅槃。
如旃陀罗子入城中，
低心持瓶而行走；
如是舍利弗安住，
礼敬舍利弗涅槃。
如断角公牛，
不害城林间；
如是舍利弗，
礼敬其涅槃。
而且尊者，我的身体似乎变得昏沉。
"阿难，舍利弗是带走戒蕴而般涅槃吗？或带走定蕴而般涅槃吗？或带走慧蕴而般涅槃吗？或带走解脱蕴而般涅槃吗？或带走解脱知见蕴而般涅槃吗？"
"阿难，我不是早就告诉过你了吗？一切可爱可意之物都有离别、分离、变异。阿难，在此如何可得？凡是生、有、有为、坏灭之法，要它不坏灭，这是不可能的。"


Dasakaniddesa

Tattha katamaṃ tathāgatassa ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ ñāṇaṃ. Idha tathāgato ‘‘aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ diṭṭhisampanno puggalo kañci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’’ti pajānāti, ‘‘ṭhānañca kho etaṃ vijjati yaṃ puthujjano kañci saṅkhāraṃ niccato upagaccheyya ṭhānametaṃ vijjatī’’ti –

Kammato dvārato ceva;

Kappaṭṭhitiyato tathā;

Pākasādhāraṇādīhi;

Viññātabbo vinicchayo.

Mayā bhante uppanno coro na sakkā paṭibāhituṃ, saṅgho parasamuddaṃ gacchatu, ahaṃ samuddārakkhaṃ karissāmīti.

Āvuso mahāsoṇa abhiruha mahāulumpanti.

Nāhaṃ bhante tumhesu agacchantesu gamissāmīti yāvatatiyaṃ kathetvāpi theraṃ āropetuṃ asakkontā nivattiṃsu.

Evarūpassa nāma lābhaggayasaggappattassa sarīradhātunicayaṭṭhānaṃ anāthaṃ jātanti cintayamāno nisīdi.

Bhante etaṃ paṇṇakhādakamanussānaṃ vasanaṭṭhānaṃ, dhūmo paññāyati, ahaṃ purato gamissāmīti theraṃ vanditvā attano bhavanaṃ agamāsi. Thero sabbampi bhayakālaṃ paṇṇakhādakamanusse nissāya vasi.

Āvuso mahāsoṇa bhikkhāhāro paññāyatīti vatvā pattacīvaraṃ āropetvā cīvaraṃ pārupitvā pattaṃ nīharitvā aṭṭhāsi.

Mahāsoṇatthero pañcabhikkhusataparivāro maṇḍalārāmavihāraṃ patto, ekeko navahatthasāṭakena saddhiṃ ekekakahāpaṇagghanakaṃ piṇḍapātaṃ detūti manusse avocuṃ.

Anāyatane naṭṭhānaṃ attabhāvānaṃ pamāṇaṃ natthi, buddhānaṃ upaṭṭhānaṃ karissāmīti cetiyaṅgaṇaṃ gantvā appaharitaṃ karoti.

Mayaṃ tāva mahallakā, idaṃ nāma bhavissatīti na sakkā jānituṃ, tuvaṃ attānaṃ rakkheyyāsīti.

Kahaṃ vattabbakanigrodhatthero, kahaṃ vattabbakanigrodhattheroti pucchitvā tassa santikaṃ agamaṃsu.

Kiṃ thero piyāyatīti.

Kīdiso theroti.

Dhammasakaṭassa akkho bhijjati akkho bhijjatīti paridevamāno vicari.

8. Sammappadhānavibhaṅga

1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā

Cattārome āvuso sammappadhānā. Katame cattāro. Idhāvuso bhikkhu anuppannā me pāpakā akusalā dhammā uppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, uppannā me pāpakā akusalā dhammā appahīyamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, anuppannā me kusalā dhammā anuppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, anuppannā me kusalā dhammā anuppajjamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karoti, uppannā me kusalā dhammā nirujjhamānā anatthāya saṃvatteyyunti ātappaṃ karotīti.

Upajjhāyo me ativiya pasannacitto vandati, kiṃ nu kho pupphāni labhitvā pūjaṃ kareyyāsīti cintesi.

‘‘Kadā āgatosīti pucchi’’

Tvaṃ amhe uccākulāti sallakkhesi.

16. Ñāṇavibhaṅga


我来为您翻译这段巴利文:
十分论
其中什么是如来对于是处和非处如实的智慧？在此，如来了知:"这是不可能、无机会的:具足正见的人会将任何行视为常,这种情况是不存在的","这是可能存在的:凡夫会将某些行视为常,这种情况是存在的" -
从业、从门，
以及从劫住，
从异熟共等，
应知此决定。
"大德，已生起的盗贼无法阻止，僧团应该去海外，我将守护海岸。"
"贤友大损，请上大船。"
"大德，如果你们不去我就不去。"说了三次后,仍无法让长老上船,他们就回去了。
他坐着想:"像这样获得最高利养和名声的人,其舍利安置处竟成无主。"
"大德,这是食叶人居住的地方,有烟冒出,我先去。"礼敬长老后回到自己住处。长老在所有恐怖时期都依靠食叶人而住。
"贤友大损,有托钵食"说完后,披上衣钵,穿好衣服,取出钵站着。
大损长老与五百比丘眷属到达曼达拉园精舍,人们说每人都要施舍一枚迦利沙波拿和一件九肘长的布。
在非处失去的自身数量无限,他想:"我要去礼敬佛塔"便去塔院除草。
"我们已经老了,不知将来如何,你要保护好自己。"
"应该称为尼拘律长老在哪里,应该称为尼拘律长老在哪里?"询问后去见他。
"长老喜爱什么?"
"长老是什么样的?"
"法车轴断了,法车轴断了"他悲叹着走动。
8\正勤分别
1\经分别注释
"贤友们,有四种正勤。是哪四种?在此,贤友,比丘为未生起的恶不善法生起会导致无利而精进,为已生起的恶不善法不断会导致无利而精进,为未生起的善法不生起会导致无利而精进,为已生起的善法灭去会导致无利而精进。"
"我的戒师非常欢喜地顶礼,如果得到花就可以供养"他这样想。
"你什么时候来的?"他问道。
"你认为我们是高贵种姓。"
16\智分别

10. Dasakaniddesavaṇṇanā

Ekissā lokadhātuyā

Aṭṭhānametaṃ anavakāso yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatīti pajānāti.

Ajja satthā parinibbāyati, ajja sāsanaṃ osakkati, pacchimadassanaṃ dāni idaṃ amhākanti dasabalassa parinibbutadivasato mahantataraṃ kāruññaṃ karissanti.

Ekapuggalo bhikkhave loke uppajjamāno uppajjati acchariyamanusso, katamo ekapuggalo tathāgato bhikkhave arahaṃ sammāsambuddhoti.

Jhānavibhaṅga

Suttantabhājanīya

Abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti.

Sato sampajāno abhikkamati,

Sato sampajāno paṭikkamatīti vuttaṃ.

Kinnū me ettha gatena attho atthi natthīti atthānatthaṃ pariggahetvā atthapariggaṇhanaṃ sātthakasampajaññaṃ.

Āmisatopi vaḍḍhi atthoyeva, taṃ nissāya brahmacariyā nuggahāya paṭipannattāti vadanti.

Mayā pabbajitadivasato paṭṭhāya bhikkhunā saddhiṃ dvekathā nāma nakathitapubbā, aññasmiṃ divase uparivisesaṃ nibbattessāmīti cintetvā ‘‘kiṃ bhante’’ti paṭivacanaṃ adāsi.

Bhante ete manussā tumhākaṃ kiṃhonti, mātipakkhato sambandhā pitipakkhatoti.

Āvusoyaṃ mātāpitūhipi dukkaraṃ, taṃ ete manussā amhākaṃ karonti, pattacīvarampi no etesaṃ santakameva, etesaṃ ānubhāvena neva bhaye bhayaṃ na chātake chātakaṃ jānāma, edisānāma amhākaṃ upakārino natthīti tesaṃ guṇe kathento gacchati.

Kammaṭṭhānaṃ nāma atthītipi saññaṃ akatvā gāmaṃ piṇḍāya pavisitvā ananulomikena gihisaṃsaggena saṃsaṭṭho caritvā ca bhuñjitvā ca tuccho nikkhamati.

Āvuso tumhe na iṇaṭṭā na bhayaṭṭā na ājīvikā pakatā pabbajitā, dukkhā muccitukāmā panettha pabbajitā. Tasmā gamane uppannakilesaṃ gamaneyeva nigaṇhatha. Ṭhāne, nisajjāya, sayane uppannakilesaṃ sayaneyeva niggaṇhathāti.

Ayaṃ bhikkhu tuyhaṃ uppannaṃ vitakkaṃ jānāti, ananucchavikaṃ te etanti attānaṃ paṭicodetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā ariyabhūmiṃ okkamati.

Ayaṃ thero punappunaṃ nivattitvā gacchati, kiṃ nukho maggamūḷho udāhu kiñci pamuṭṭhoti samullapanti.

Kinnū kho ete amheheva saddhiṃ na sallapanti udāhu añña maññampi, yadi aññamaññampi na sallapanti, addhā vivādajātā bhavissanti.

Aññaṃ uppajjate cittaṃ, aññaṃ cittaṃ nirujjhati;

Avīci manusambandho, nadī sotova vattati.

Ālokite vilokite sampajānakārī hoti.

Sace bhikkhave nandassa puratthimā disā āloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando puratthimaṃ disaṃ āloketi ‘evaṃ me puratthimaṃ disaṃ ālokayato nābhijjhā domanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssavissantī’ti. Itiha sātthaka sampajāno hoti. Sace bhikkhave nandassa pacchimā disā, uttarā disā, dakkhiṇā disā, uddhaṃ, adho, anudisā anuviloketabbā hoti, sabbaṃ cetasā samannāharitvā nando anudisaṃ anuviloketi ‘evaṃ me anudisaṃ anuvilokayato…pe… sampajāno hotīti….

Bhavaṅgā vajjanañceva, dassanaṃ sampaṭicchanaṃ;

Santīraṇaṃ voṭṭhabbanaṃ, javanaṃ bhavati sattamaṃ.

Samiñjite pasārite sampajānakārī hoti.

Samiñjite pahāriteti pabbānaṃ samiñjana pasāraṇe.

Kasmā bhante sahasā hatthaṃ samiñjitvā puna yathāṭhāne ṭhapetvā saṇikaṃ samiñjitthāti.


我来为您翻译这段巴利文:
10\十分别注释
关于一个世界界:
这是不可能、无机会的:在一个世界界中两位阿罗汉正等正觉者不会前后相继出现,这种情况是不存在的,他如是了知。
"今天导师将入涅槃,今天教法衰退,这是我们最后一次见到他了",他们将比十力者入涅槃之日表现出更大的悲伤。
"比丘们,一个人出现于世间时,是稀有之人出现,是什么样的一个人?比丘们,是如来、阿罗汉、正等正觉者。"
禅那分别
经分别
于前进后退时保持正知。
具念正知而前进,
具念正知而后退,如是所说。
"我去那里有用还是无用?"如此思察利与不利,了知其利益,这是有益正知。
他们说:"从物质来说增长就是利益,因为依此而修梵行是为了提升。"
"从我出家那天起从未与比丘有过二人谈话,今天我要证得更高的殊胜"这样想着回答说:"什么事,大德?"
"大德,这些人与您是什么关系,是母系亲属还是父系亲属?"
"贤友,这是父母也难以做到的,这些人为我们做了,我们的衣钵也都是他们所施,由于他们的威力我们既不知恐怖中的恐怖也不知饥饿中的饥饿,我们没有比这更有恩惠的人了",他一边说着他们的功德一边走。
连"有业处"的想法都没有就进村托钵,与在家人有不适当的交往,吃完后空手而出。
"贤友,你们不是因债务、恐惧或谋生困难而出家,而是为了解脱痛苦才出家。因此行走时生起的烦恼就在行走时制伏,站立、坐着、躺卧时生起的烦恼就在躺卧时制伏。"
这位比丘知道你生起的寻思,"这对你不适合"如此呵责自己,增长观智而证入圣地。
"这位长老一再返回而行,是迷路了还是忘了什么?"他们这样谈论。
"他们是只不和我们说话还是也不和其他人说话,如果也不和其他人说话,一定是发生了争执。"
一个心生起时,
另一个心灭去;
无间相续流,
如河水奔流。
于观察周围时保持正知。
"比丘们,如果难陀需要观察东方,他会全心专注地观察东方:'当我如此观察东方时,贪忧恶不善法不会流入。'如此他具足有益正知。比丘们,如果难陀需要观察西方、北方、南方、上方、下方、四维时,他会全心专注地观察四维:'当我如此观察四维时...乃至...具足正知。'"
有分转向见,
领受与推度,
确定速行七,
如是而生起。
于屈伸时保持正知。
屈伸即手足的屈伸。
"大德,为什么突然收回手后又放回原处然后才慢慢收回?"


Yato paṭṭhāya mayā āvuso kammaṭṭhānaṃ manasikātuṃ āraddho, na me kammaṭṭhānaṃ muñjitvā hattho samiñjitapubbo, idāni pana me tumhehi saddhiṃ kathayamānena kammaṭṭhānaṃ muñcitvā samiñjito, tasmā puna yathā ṭhāne ṭhapetvā samiñjesinti.

Sādhu bhante bhikkhunā nāma evarūpena bhavitabbanti.

Saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti.

Puggalapaññattiaṭṭhakathā

Ekakaniddesa

Katamo ca puggalo samayavimutto, idhekacco puggalo kālena kālaṃ samayena samayaṃ aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo samayavimutto.

Asamayavimutta

Katamo ca puggalo asamayavimutto, idhekacco puggalo naheva kho kālena kālaṃ samayena samayaṃ aṭṭhavimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati puggalo asamayavimutto. Sabbepi ariya puggalā ariye vimokkhe asamayavimuttā.

Kuppākuppaniddesa

Katamo ca puggalo kuppadhammo, idhekacco puggalo lābhī hoti rūpasahagatānaṃ vā arūpasahagatānaṃ vā samāpattīnaṃ, so ca kho na nikāmalābhī hoti na akicchalābhī na akasira lābhī, na yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjhati, yaṃ tassa puggalassa pamādamāgamma tā samāpattiyo kuppeyyuṃ. Ayaṃ vuccati puggalo kuppadhammo.

Sattakkhattuparama sotāpanna

Katamo ca puggalo sattakkhattuparamo, idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipāta dhammo niyato sambodhiparāyaṇo, so sattakkhattuṃ deve ca mānuse ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti, ayaṃ vuccati puggalo sattakkhattuparamo.

Sotāpanna adhippāyya

Soto sototi hidaṃ sāriputta vuccati, katamo nukho sāriputta sototi. Ayameva hi bhante ariyo aṭṭhaṅgiko maggo soto. Seyyathidaṃ, sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhīti. Sotāpanno sotāpannoti hidaṃ sāriputta vuccati, katamo nukho sāriputta sotāpannoti. Yo hi bhante iminā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena samannāgato, ayaṃ vuccati sotāpanno, svāyaṃ āyasmā evaṃnāmo evaṃgotto iti vāti, itivā….

Kolaṃ kola sotāpanna

Katamo ca puggalo kolaṃ kolo. Idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo, so dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti, ayaṃ vuccati kolaṃ kolo.

Ekabījī sotāpanna

Katamo ca puggalo ekabījī, idhekacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo, so ekaṃyeva mānusakaṃ bhavaṃ nibbattetvā dukkhassantaṃ karoti, ayaṃ vuccati puggalo ekabījī.


 我来 译这段关于修行境界和圣者果位的巴利语经文：

"贤友，从我开始作意业处以来，未曾离开业处而屈伸手臂，但现在与你们谈话时离开业处而屈伸了，所以我要再把它安置在原处而屈伸。

善哉，尊者，比丘应当如此。

在穿持三衣钵时保持正知。

人施设论注释
一法释义

什么是时解脱者？这里某人时时刻刻以身证得八解脱，以慧见而某些漏已尽。这称为时解脱者。

什么是不时解脱者？这里某人不是时时刻刻以身证得八解脱，[但]以慧见而诸漏已尽。这称为不时解脱者。一切圣者在圣解脱中都是不时解脱。

动摇与不动摇释义

什么是可动摇法者？这里某人得到色相应或无色相应的定，但他不是随欲得、不是不困难得、不是不艰难得，不能随意、随处、随时入定出定，有此情况：由于此人放逸，这些定会动摇。这称为可动摇法者。

七番往返极多预流者

什么是极七番往返者？这里某人由于断除三结而成为预流者，必不堕恶趣，决定趣向正觉，他往返天上人间七次后作苦边。这称为极七番往返者。

预流者的意义

"舍利弗，这里说'流，流'，舍利弗，什么是流？" "尊者，这八支圣道即是流，即：正见...乃至...正定。" "舍利弗，这里说'预流者，预流者'，舍利弗，什么是预流者？" "尊者，凡具足此八支圣道者，这称为预流者，这位尊者如是名、如是姓..."

家家预流者

什么是家家者？这里某人由于断除三结而成为预流者，必不堕恶趣，决定趣向正觉，他往返二或三家后作苦边。这称为家家者。

一种子预流者

什么是一种子者？这里某人由于断除三结而成为预流者，必不堕恶趣，决定趣向正觉，他只受生一次人有后作苦边。这称为一种子者。"

这段经文详细说明了不同类型的圣者果位，特别是预流果的不同阶位。内容涉及修行境界的稳固性、解脱的方式以及预流果者的不同类型。

Sakadāgāminiddesa

Katamo ca puggalo sakadāgāmī, idhe kacco puggalo tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayaṃ vuccati puggalo sakadāgāmī.



我将为您直译这段巴利文：
一次来者解说
什么是一次来者呢？在此，某个人因为完全断除了三种结缚，且因为贪、嗔、痴变薄而成为一次来者，他只要再来此世间一次就能作苦之终结。这样的人称为一次来者。
注：
"sakadāgāminiddesa" 由"sakadāgāmī"(一次来者)和"niddesa"(解说、说明)组成
直译时我保持了原文的语法结构和完整性，没有做任何删减或意译
原文中没有需要注解的古代地名
这段文字是散文体，不是诗歌体，因此无需对仗处理

